GAFGARIT TOPLAMA SAATLERİNDE YOL KENARI YAYA HAREKETİ

Yiğitler çevresinde Mart ayı, yabani kuşkonmazın toprak yüzüne çıktığı dönemdir. Gafgarıt Festivali günü ise bu doğal döngü toplu bir hareketliliğe dönüşür. Gafgarıt genellikle yol kenarlarında, tarla sınırlarında ve çalılık hatlarda bulunur. Bu nedenle araç ile gelen ziyaretçiler, köy girişine yakın alanlarda kısa süreli duruşlar yaparak yaya olarak araziye yönelir.

Sabah saat 09.45 ile 11.30 arası en yoğun toplama zamanıdır. Güneş yükselmeden araziye girme eğilimi vardır. Bu saatlerde köy girişine birkaç yüz metre kala yol kenarında ani parklar görülür. Araçlar çoğu zaman tam bankete değil, yarı asfalt üzerinde bırakılır. Arkadan gelen sürücü için bu ani yavaşlamalar beklenmedik olabilir.

Somut bir senaryo: Dilekkaya hattından gelen bir araç, sağ tarafta iki kişinin çalılığa yöneldiğini görür. Önündeki araç da aynı noktada durup dörtlü yakar. Arkadaki sürücü henüz festival alanına ulaşmadığı için yoğunluğu öngörmez. Mesafe kısa ise ani fren gerekir. Bu frenle birlikte arka koltukta emniyet kemeri takmamış bir yolcu öne doğru savrulabilir.

Yaya hareketi düzensizdir. Tarla kenarına geçen aileler kısa sürede geri dönebilir. Çocuklar yolun karşısındaki daha yoğun bitki örtüsüne yönelirken kontrolsüz geçiş yapabilir. Köy yolu üzerinde belirlenmiş yaya geçidi yoktur; kırsal alanda bu tür bir işaretleme bulunmaz. Sürücü ile yaya arasındaki iletişim göz teması ve karşılıklı sezgiye dayanır.

Mart zemini de bu noktada etkili olur. Yol kenarındaki toprak nemliyse yaya asfalt yerine daha kuru görünen orta şeride yaklaşabilir. Bu da araç ile yaya arasındaki mesafeyi azaltır. Özellikle öğleye doğru güneş ışığı doğrudan karşıdan geliyorsa, sürücü düşük kontrastta yaya siluetini geç fark edebilir.

Yiğitler çevresindeki gafgarıt toplama saatleri doğal bir kırsal davranış biçimidir. Ancak festival günü bu davranışın yoğunlaşması, yol kenarında ani duruşlar ve düzensiz yaya geçişleri nedeniyle kısa süreli ve yerel dikkat gerektiren bir trafik ortamı oluşturur.