Sekizli Sistemde Eş Zamanlı Karar Çarpışması

Gönyeli yeni çevre yolu hattındaki sekizli bağlantı, fiziksel olarak açık ve düzenlidir. Orta refüj, çift şerit yapısı ve çelik bariyerler sürücüye net bir koridor sunar. Ancak bu noktada en belirgin risk tek bir manevradan değil, eş zamanlı kararların çarpışmasından doğar.

Sekizli sistemde aynı saniye içinde farklı kollardan üç ayrı karar verilebilir:

Ana yoldan yukarı katılım, çembere yönelme ve eski Boğaz sapağına kırma. Her sürücü kendi kararını bağımsız verir. Ancak bu kararlar mekânsal olarak aynı noktada kesişir.

Saat 17.50. Akşam yoğunluğu Gönyeli içine doğru artmıştır. Lefkoşa–Girne ana yolundan yukarı çıkmak isteyen bir araç boşluk gördüğünü düşünür. Aynı anda çevre yolunda ilerleyen bir sürücü çembere yaklaşırken hız düşürür. Sağ şeritteki başka bir araç ise eski Boğaz yönüne dönmeye karar verir. Üç farklı niyet, üç farklı hız.

Bu noktada çarpışma ihtimali tek bir hatadan kaynaklanmaz. Her sürücü kendi açısından doğru karar verdiğini düşünür. Ancak karar zamanlaması çakışır. Mesafe ve hız hesapları bireyseldir; senkronize değildir.

Sabah saat 08.00 civarında bu durum daha belirgindir. Okul ve iş başlangıç saatleri yaklaşırken karar süreleri kısalır. Sürücü zihni varış saatine odaklıdır. Yan koldan katılım yapan araç boşluğu yeterli görür. Çember yaklaşımındaki araç ise erken yavaşlar. Bu asimetri, birkaç saniyelik kritik alan yaratır.

Gece saatlerinde trafik azalsa da eş zamanlı karar riski ortadan kalkmaz. 23.00 sonrası hız ortalaması yükseldiği için karar çakışmasının etkisi büyür. Tepki süresi azalır.

Somut bir senaryo. Çevre yolunda iki araç paralel ilerlerken, ana yoldan üçüncü bir araç katılım yapar. Aynı anda sağ şeritteki araç eski Boğaz yönüne yönelir. Kimse agresif değildir. Ancak kararlar aynı anda verilmiştir.

Gönyeli sekizli bağlantısında tehlike tek bir kör noktadan değil; zamanlama uyumsuzluğundan doğar. Yol yeni, çizgiler net olabilir. Fakat insan kararları birbirini beklemez.

Bu hatta risk, mekânsal değil zamansaldır. Kararlar çakıştığında, saniyeler yeterlidir.