Gazimağusa Çanakkale Kavşağı 21.00 sonrası farklı bir görsel ortama girer. Gün ışığı tamamen kaybolur. Alan yapay aydınlatma ve araç farlarıyla okunur. Bu saatlerde risk hızdan değil, ışık kaynaklı mesafe yanılgısından doğar.

Kavşağa yaklaşan sürücünün karşısında iki temel ışık kaynağı vardır: sabit yol aydınlatmaları ve hareketli farlar. Islak ya da kuru zeminde fark etmeksizin far ışıkları asfalt üzerinde yansıma üretir. Bu yansıma özellikle geniş kavşak alanında algıyı zorlaştırır.

Risk burada başlar.

Karşıdan gelen aracın farı, gerçek konumundan daha yakın ya da daha uzak algılanabilir. Özellikle SUV veya yüksek şaseli araçların far hizası daha yüksektir. Bu yükseklik mesafe tahminini etkiler. Küçük araç farı ile yüksek araç farı aynı mesafede farklı görünür.

Somut bir senaryo tipiktir. 22.45’te İskele aksından gelen bir araç, şehir merkezine geçmek için boşluk hesaplar. Karşıdan gelen iki aracın farı parlak ve geniş bir ışık alanı oluşturur. Mesafe olduğundan uzak algılanır. Sürücü kavşağa giriş başlatır. Ancak karşı araç beklenenden hızlı yaklaşır. Son anda sert fren yapılır.

Gece far yansıması özellikle kuru ama parlak asfalt yüzeylerde belirgindir. Yeni dökülmüş ya da sık kullanılan yüzeyler ışığı daha net yansıtır. Bu yansıma, şerit sınırlarını da etkileyebilir. Sürücü hem karşıdan gelen farı hem de zemin parlamasını aynı anda okumaya çalışır.

Çanakkale Kavşağı’nın genişliği burada tekrar etkili olur. Alan geniş olduğu için ışık yayılımı daha fazla yüzeye dağılır. Geniş yüzey, daha geniş bir parlama alanı üretir.

Bir diğer kırılgan nokta ise kavşak içindeki hafif eğimdir. Hafif yükselti veya alçalma, karşıdan gelen farın açısını değiştirir. Işık kısa süreli olarak göz hizasına denk geldiğinde sürücü birkaç saniyelik görsel baskı yaşar.

Hafta sonu geceleri risk artar. 23.00 sonrası sahil bölgesinden dönen araç sayısı yükselir. Yorgunluk ve dikkat azalması, ışık kaynaklı yanılmayı daha kritik hale getirir.

Bu risk yüksek hızdan bağımsızdır. Çoğu araç kavşağa yaklaşırken hızını düşürür. Ancak yanlış mesafe tahmini, giriş kararını geciktirir ya da erken başlatır. Her iki durumda da ani fren üretilebilir.

Geçmişte araç far teknolojileri daha zayıftı. Günümüzde LED ve xenon farların parlaklığı arttı. Bu parlaklık, karşıdan gelen aracı daha görünür kılarken aynı zamanda göz kamaşması riskini de artırmıştır. Bu teknolojik değişim davranışı da etkilemiştir.

Gece far yansımasıyla mesafe yanılgısı, Çanakkale Kavşağı’nda modern bir kırılganlıktır. Fiziksel yapı sabittir ancak ışık yoğunluğu artmıştır.

Kavşağa girişte birkaç saniyelik yanlış mesafe algısı zincirleme fren başlatabilir. Çanakkale Kavşağı gece saatlerinde sessiz görünür. Ancak ışık yoğunluğu altında karar süresi kısalır.

Kırılganlık tam bu görsel yanılmada başlar.