Çanakkale Kavşağı’nda Son Anda İskele Yönüne Kırma Refleksi

Gazimağusa Çanakkale Kavşağı’nda günün her saatinde görülen davranışlardan biri son anda yön değiştirme refleksidir. Özellikle İskele aksına bağlanmak isteyen sürücülerde belirginleşen bu hareket, hızdan değil karar gecikmesinden kaynaklanır.

İskele yolu, Mağusa merkezinden çıkan birçok sürücü için ana çıkış hattıdır. Çanakkale Kavşağı bu hattın dağıtım noktasıdır. Ancak sürücülerin önemli bir bölümü kavşağa yaklaşırken şerit seçimini erkenden yapmaz. Niyet net olsa bile, pozisyon geç alınır.

Risk burada başlar.

Şehir merkezinden gelen bir araç, başlangıçta orta şeritte ilerler. Kavşağa 60–80 metre kala sağ veya sol şeritteki yoğunluğu değerlendirir. İskele yönüne bağlanmak için uygun şeride geçmesi gerektiğini fark eder. Ancak geçiş için mesafe kısalmıştır.

Bu noktada iki seçenek vardır. Ya bir sonraki güvenli dönüş noktasını beklemek ya da mevcut boşluğu zorlamak. Çoğu sürücü ikinciyi dener.

Somut bir senaryo tipiktir. 18.10 civarında şehir içinden gelen bir araç, İskele yönünü kaçırmamak için son anda sola kırar. Sol şeritte ilerleyen araç fren yapmak zorunda kalır. Arkadaki araç daha sert fren yapar. Zincirleme yavaşlama kavşağın tam içinde başlar.

Bu davranış genellikle bilinçli risk olarak görülmez. Sürücü kavşağı her gün kullanır. Ancak alışkanlık, dikkat süresini kısaltır. “Nasıl olsa geçerim” düşüncesi, mesafe tahminini iyimser yapar.

Çanakkale Kavşağı’nın geniş yapısı da bu refleksi besler. Şeritler ilk bakışta geniştir. Ancak yoğun saatlerde yan aynalardaki araç mesafesi daralır. Geçiş boşluğu olduğundan küçük görünür. Sürücü, boşluğu yeterli varsayarak manevraya başlar.

İskele aksına yönelimin arttığı saatler özellikle 16.30–19.00 arasıdır. İş çıkışı saatlerinde İskele tarafına bağlanmak isteyen araç sayısı yükselir. Aynı anda üniversite çevresinden çıkan araçlar da kavşağa yaklaşır. Bu iki akış, son anda yön değiştirme denemelerini artırır.

Hafta sonu akşamları da benzer bir patern görülür. Sahil bölgesine veya Long Beach tarafına yönelen sürücüler, kavşağı kaçırmamak için geç şerit değiştirir. Navigasyon kullanımı arttıkça bu davranış daha belirgin hale gelmiştir. Navigasyon uyarısı son anda geldiğinde sürücü refleksle yön değiştirir.

Riskin temelinde hız değil zamanlama vardır. Hız düşük olsa bile ani kırma hareketi tampon mesafesini kritik seviyeye indirir. Küçük çaplı temaslar çoğunlukla bu tür şerit kesişmelerinde oluşur.

Çanakkale Kavşağı geçmişte daha düşük hacimliydi. 2000’li yılların başında İskele aksına yönelim bugünkü kadar yoğun değildi. Bölgesel gelişim arttıkça kavşağın yön değiştirme yükü de artmıştır. Fiziksel yapı büyük ölçüde aynı kalırken davranış yoğunlaşmıştır.

Gece saatlerinde bu refleks farklı biçimde görülür. Trafik azaldığında sürücü boşluk algısına güvenerek daha hızlı şerit değiştirir. Bu durumda karşıdan gelen aracın hızı geç fark edilir.

Son anda İskele yönüne kırma refleksi, Çanakkale Kavşağı’nın tipik davranış risklerinden biridir. Bu risk agresif sürüşten değil, kararın geç verilmesinden doğar.

Kavşakta yön erken netleştirilmediğinde, birkaç saniyelik tereddüt zincirleme fren üretir. Bu zincirleme fren de kavşağın en hassas anını oluşturur.