Gazimağusa Çanakkale Kavşağı yalnızca araç akışlarının kesiştiği bir düğüm değildir. Aynı zamanda yaya hareketinin de yoğun olduğu bir geçiş alanıdır. Özellikle üniversite çevresine yakınlığı nedeniyle günün belirli saatlerinde yaya varlığı artar. Risk burada hızdan değil varsayımdan doğar.
Sürücü çoğu zaman kavşağa yaklaşırken karşıdan gelen araçlara odaklanır. Şerit boşluğunu hesaplar. Fren mesafesini ayarlar. Ancak dikkat odağı araçlara yöneldiğinde yaya algısı geri plana düşer.
Risk burada başlar.
Çanakkale Kavşağı’nda yaya geçişleri her zaman sinyalize değildir. Özellikle ara bağlantı noktalarında ve kampüs yönüne doğru uzanan kesitlerde yayalar ani adım atabilir. Sürücü, karşı şeritteki araçla mesafe hesaplaması yaparken yaya hareketini geç fark eder.
Somut bir senaryo tipiktir. 08.40 civarında üniversite yönünden gelen bir öğrenci, kavşağa yakın noktada yolun karşısına geçmek ister. Aynı anda şehir merkezinden gelen bir araç, karşıdan gelen boşluğu kollayarak kavşağa giriş hazırlığındadır. Sürücünün dikkati araç akışındadır. Yaya son anda fark edilir. Sert fren yapılır. Arkadaki araç aynı hızda yavaşlayamaz.
Bu tür olaylarda temas çoğu zaman araçlar arasında gerçekleşir. Yaya genellikle son anda durur. Ancak risk zincirleme reaksiyonla oluşur.
Akşam saatlerinde 17.00–19.00 arası benzer bir patern görülür. Kampüs çevresindeki yaya hareketi artar. Özellikle otobüs duraklarına yönelen öğrenciler, kavşak çevresinde ani geçiş yapabilir. Sürücü, araç akışına odaklı olduğu için yaya niyetini geç okur.
Gece saatlerinde risk farklı biçimde ortaya çıkar. 21.00 sonrası yaya sayısı azalır ancak görünürlük de düşer. Koyu renkli kıyafet giyen bir yaya, aydınlatma kontrastı nedeniyle geç fark edilebilir. Sürücü karşıdan gelen farlara odaklanırken, yol kenarındaki hareketi geç algılar.
Çanakkale Kavşağı’nın fiziksel yapısı geniştir. Bu genişlik sürücüye kontrol hissi verir. Ancak geniş alan, dikkat dağılmasını da kolaylaştırır. Aynı anda hem araç boşluğu hem yaya hareketi hem de şerit seçimi değerlendirilmelidir.
Geçmiş yıllarda yaya yoğunluğu bugünkü kadar yüksek değildi. Üniversite çevresindeki yapılaşma ve ticari artış, yaya sirkülasyonunu belirgin biçimde artırmıştır. Bu artış, sürücünün dikkat yönetimini zorlaştırmıştır.
Risk hız değildir. Çoğu temas düşük hızda gerçekleşir. Ancak gecikmiş yaya algısı, ani fren üretir. Ani fren de arkadan gelen araç için sürprizdir.
Çanakkale Kavşağı’nda yaya geçişini geç fark etme davranışı, varsayım temellidir. Sürücü çoğu zaman “önümde araç yok” varsayımıyla ilerler. Oysa risk araç değil, insandır.
Kavşağa yaklaşırken araç akışı kadar yaya akışı da hesaba katılmadığında, birkaç saniyelik gecikme zincirleme reaksiyon üretir. Çanakkale Kavşağı’nda yaya algısı geciktiğinde, kırılganlık başlar.