ÇATALKÖY IŞIKLARINDA SARI IŞIKTA KARAR DEĞİŞTİRME RİSKİ

Çatalköy ana hattında, Girne yönüne doğru ilerlerken en belirgin ritim kırılması Çatalköy ışıklarında yaşanır. Bu kavşakta risk kırmızı ışıkta geçmekten değil, sarı ışıkta karar değiştirmekten doğar. Özellikle 16.30–18.30 arası, iş çıkışı yoğunluğu ile birlikte bu davranış paterni belirginleşir.

Çatalköy ışıklarına yaklaşan araç, düz ve akıcı bir hat üzerinde ilerler. Yol geniş hissedilir. Hız genellikle sabittir. Sinyal sarıya döndüğünde sürücünün zihninde milisaniyelik bir hesap başlar: Geçebilir miyim, yoksa durmalı mıyım? Bu hesap her zaman net değildir. Mesafe, hız ve arkadaki aracın konumu aynı anda değerlendirilir.

Risk, ilk karar ile son karar arasındaki değişimde ortaya çıkar.

Somut bir sahne sık görülür. 17.12’de Girne yönüne doğru yaklaşan bir araç, ışığın sarıya döndüğünü görür. İlk refleks geçmek yönündedir. Ancak kavşağa birkaç metre kala, sürücü durmaya karar verir ve sert fren yapar. Arkadan gelen araç ise ilk aracın geçeceğini varsayarak hızını korumuştur. Takip mesafesi yeterli değilse, ani fren zincirleme etki yaratır.

Bazı durumlarda bunun tersi yaşanır. İlk araç sarıda duracak gibi yavaşlar, fakat son anda hızlanarak geçer. Arkadaki araç durma kararını vermiştir. İki farklı karar aynı anda alınır. Bu karar asimetrisi, kavşak içinde kararsızlık alanı oluşturur.

Çatalköy ışıkları çevresinde yan yol katılımları ve yaya hareketi de bulunur. Özellikle yaz sezonunda akşam saatlerinde kavşak çevresi daha canlıdır. Bu canlılık sürücünün dikkatini dağıtmaz, fakat karar süresini kısaltır. Sarı ışığın süresi sabittir. Ancak sürücünün psikolojik algısı sabit değildir.

Zaman faktörü burada belirleyicidir. Sabah saatlerinde sarı ışıkta karar daha net olur. Akşam saatlerinde ise gün boyu yorgunluk ve yoğunluk, karar sürecini daha ani hale getirir. 19.30 sonrası trafik azaldığında bu risk belirginliğini kaybeder.

Çatalköy ışıklarında mesele kurala uymamak değildir. Mesele, kararın son anda değişmesidir. Sarı ışık, fiziksel bir sinyalden çok, davranış testi haline gelir. Ve akşam saatlerinde bu test daha sık tekrarlanır.