Adamızda Deprem: Sarsıntı Geçti, Kontrol Şimdi Başlıyor

Kıbrıs’ta hissedilen son sarsıntının ardından birçok kişi aynı soruları sordu:

Deprem gerçekten oldu mu?

Binamda görünmeyen bir hasar olabilir mi?

Konut poliçem deprem zararını kapsıyor mu?

Sarsıntı kısa sürmüş olabilir. Ancak deprem sonrasında yapılması gereken kontrol, yalnızca duvarlarda büyük çatlak aramakla sınırlı değildir.

Öncelik güvenliktir. Ardından binanın, tesisatın, eşyaların ve mevcut sigorta poliçesinin sakin biçimde kontrol edilmesi gerekir.

Kıbrıs’ın bulunduğu Doğu Akdeniz bölgesi sismik hareketlilik gösteren bir coğrafyadır. Kıbrıs Jeolojik Araştırmalar Dairesi adadaki ve çevredeki deprem faaliyetini sürekli izlemekte; resmî makamlar da Kıbrıs’ın sismik bir bölgede bulunduğunu ve deprem hazırlığının önemini açıkça belirtmektedir.

Önce resmî deprem bilgisini kontrol edin

Sosyal medyada paylaşılan ilk bilgiler birbirinden farklı olabilir.

Depremin:

• Büyüklüğü

• Merkez üssü

• Derinliği

• Gerçekleşme saati

• Hangi bölgelerde hissedildiği

resmî sismoloji kurumlarının açıklamaları üzerinden kontrol edilmelidir.

İlk dakikalarda yayılan tahmini bilgiler daha sonra güncellenebilir. Bu nedenle kesinleşmemiş büyüklük veya merkez bilgisiyle paylaşım yapılmamalıdır.

Sarsıntıdan hemen sonra ne yapılmalı?

Binada belirgin hasar bulunmasa bile önce çevre güvenliği kontrol edilmelidir.

Şu durumlarda yapıya dikkatli yaklaşılmalıdır:

• Kolon veya kirişte yeni ve belirgin çatlak

• Duvarlarda geniş açılma

• Tavan veya cephe parçası düşmesi

• Gaz kokusu

• Su tesisatında patlama

• Elektrik kablosu veya panosunda zarar

• Kapıların aniden kapanmaması

• Merdiven veya balkon bağlantısında hareket

• Binadan olağandışı ses gelmesi

Ciddi yapısal hasar şüphesi varsa bina kendi başınıza ayrıntılı biçimde incelenmemeli; yetkili kurumların ve teknik uzmanların yönlendirmesi beklenmelidir.

Resmî deprem güvenliği tavsiyeleri, artçı sarsıntılara hazırlıklı olunmasını, yaralanmaların kontrol edilmesini ve hasarlı alanlarda dikkatli hareket edilmesini önerir.

Her çatlak deprem hasarı mıdır?

Hayır.

Bir depremden sonra fark edilen her çatlak, mutlaka o sarsıntı sırasında oluşmuş olmayabilir.

Çatlak:

• Daha önce var olabilir

• Sıva yüzeyinde bulunabilir

• Farklı yapı malzemelerinin birleşiminden kaynaklanabilir

• Isı değişimiyle gelişmiş olabilir

• Zemin veya uzun vadeli yapı hareketiyle ilişkili olabilir

• Deprem sırasında yeni oluşmuş veya büyümüş olabilir

Bu nedenle çatlak hemen kapatılmamalı veya boyanmamalıdır.

Önce:

• Yakın ve geniş açı fotoğrafı çekilmeli

• Çatlağın bulunduğu oda kaydedilmeli

• Tarih ve saat not edilmeli

• Daha önceki fotoğraflarla karşılaştırılmalı

• Gerekirse teknik inceleme istenmelidir

Sigorta değerlendirmesinde yalnızca çatlağın görünümü değil, sarsıntı öncesindeki durum ve hasarın zaman çizgisi de önem taşır.

Deprem yalnızca taşıyıcı sistemi etkilemez

Deprem hasarı denildiğinde ilk olarak kolon ve kirişler düşünülür. Ancak sarsıntı farklı alanlarda da zarar oluşturabilir.

Bunlar arasında:

• Duvar ve tavan kaplamaları

• Camlar

• Seramik ve sabit yüzeyler

• Su boruları

• Su depoları

• Elektrik sistemleri

• Klima ve mekanik ekipmanlar

• Güneş paneli bağlantıları

• Mobilyalar

• Televizyon ve elektronik cihazlar

• İş yeri ekipmanları

• Raflarda bulunan ürünler

yer alabilir.

Bir eşyanın devrilmesi veya elektronik cihazın düşmesi, binanın taşıyıcı hasarından farklı bir zarar türüdür. Bina ve eşya teminatlarının ayrı limitlerle düzenlenip düzenlenmediği poliçeden kontrol edilmelidir.

Poliçede deprem teminatı nasıl kontrol edilir?

Konut veya iş yeri poliçesinin bulunması, deprem zararının otomatik olarak her koşulda ve tam değer üzerinden karşılanacağı anlamına gelmez.

Poliçe belgesinde şu başlıklar kontrol edilmelidir:

• Deprem teminatı bulunuyor mu?

• Bina ve eşya ayrı ayrı teminat altında mı?

• Sigorta bedeli ne kadar?

• Deprem için özel bir muafiyet var mı?

• Zarara katılım oranı uygulanıyor mu?

• Teminat sigorta değerinin tamamını mı, belirli bir oranını mı kapsıyor?

• Bahçe duvarı ve istinat duvarı dahil mi?

• Pergola, depo ve dış yapılar belirtilmiş mi?

• Kira kaybı veya faaliyet durması teminatı var mı?

• Ortak alan ile özel mülk ayrımı nasıl yapılmış?

Bu soruların cevabı poliçeden poliçeye değişebilir.

Bu nedenle yalnızca “deprem dahil” ifadesine bakılmamalı; teminat oranı, limitler, muafiyetler ve sigortalı yapıların listesi birlikte okunmalıdır.

Bina değeri neden önemlidir?

Deprem teminatının doğru çalışabilmesi için bina sigorta bedelinin gerçek yeniden yapım maliyetini yansıtması gerekir.

Piyasa satış değeri ile yeniden yapım maliyeti aynı değildir.

Satış değeri:

• Arsa

• Konum

• Manzara

• Talep

• Yatırım değeri

gibi unsurları içerebilir.

Yeniden yapım maliyeti ise yapının tekrar inşa edilmesi için gereken:

• Malzeme

• İşçilik

• Sabit tesisat

• Enkaz kaldırma

• Mesleki hizmetler

• Beyan edilmiş eklentiler

üzerinden değerlendirilir.

Yıllar önce belirlenen düşük bir bina değeri, bugünkü yeniden yapım maliyetini karşılamayabilir.

Apartmanlarda ortak alan ayrımı

Apartman veya site içinde yaşayanlar yalnızca kendi daire poliçelerini değil, binanın ortak alan düzenini de kontrol etmelidir.

Hasar görebilecek ortak bölümler şunlardır:

• Ana taşıyıcı yapı

• Çatı

• Merdivenler

• Asansör

• Ortak cephe

• Su depoları

• Ortak tesisat

• Otopark

• İstinat ve çevre duvarları

Site yönetiminin bir sigortası bulunması, daire içindeki sabit yapıların ve kişisel eşyaların tamamının otomatik olarak aynı kapsamda olduğu anlamına gelmez.

Ortak bina sigortası ile bireysel konut poliçesinin sınırları önceden bilinmelidir.

Hasar varsa nasıl kayıt oluşturulmalı?

Güvenli olması hâlinde şu kayıtlar alınmalıdır:

• Binanın dış görünümü

• Hasarlı cephenin tamamı

• Çatlakların yakın ve geniş açı fotoğrafları

• Düşen veya kırılan parçalar

• Su ve elektrik tesisatı hasarı

• Devrilen mobilyalar

• Zarar gören elektronik cihazlar

• Ortak alanlardaki hasar

• Olayın fark edildiği tarih ve saat

• Yapılan acil müdahaleler

Hasarlı parçalar mümkünse inceleme tamamlanmadan atılmamalıdır.

Acil güvenlik veya su kesme çalışması gerekiyorsa işlem öncesi ve sonrası fotoğraf alınmalıdır.

Depremden sonra araçlar da kontrol edilmeli mi?

Araç doğrudan bir çarpışmaya karışmasa bile bulunduğu çevreden zarar görebilir.

Özellikle:

• Duvar veya taş düşmesi

• Cam kırılması

• Üstten parça düşmesi

• Otopark tavanından malzeme kopması

• Bahçe duvarının araca yaklaşması

• Zeminde hareket veya çökme

gibi durumlar kontrol edilmelidir.

Araç üzerindeki hasar ile binadan düşen veya hareket eden parça birlikte fotoğraflanmalıdır.

Hazırlık yalnızca poliçe satın almak değildir

Deprem hazırlığı şu üç alanın birlikte kurulmasını gerektirir:

1. Fiziksel hazırlık: Ağır eşyaların sabitlenmesi, güvenli alanların bilinmesi ve acil durum çantasının hazırlanması.

2. Belgeleme: Binanın, eşyaların ve dış yapıların güncel fotoğraf ve değer kayıtlarının tutulması.

3. Sigorta kontrolü: Deprem teminatının, bina değerinin, eşya limitlerinin ve muafiyetlerin anlaşılması.

Resmî makamlar ağır mobilyaların sabitlenmesini, güvenli buluşma noktalarının belirlenmesini ve su, gıda, fener, pil, radyo, ilk yardım malzemeleri ile gerekli ilaçları içeren acil durum çantasının hazır tutulmasını öneriyor.

Geçmiş olsun Kıbrıs

Bir sarsıntı sona erdiğinde ilk korku azalabilir. Ancak doğru kontrol ve hazırlık bundan sonra başlar.

Panik yerine resmî bilgi takip edilmeli, hasar şüphesi bulunan yapılara dikkatli yaklaşılmalı ve görünür zararlar onarımdan önce kaydedilmelidir.

Sigorta bakımından en önemli konu, yalnızca poliçenin bulunması değildir.

Şunların doğru olması gerekir:

• Yapı ve kullanım bilgileri

• Bina ve eşya değerleri

• Deprem teminatı

• Teminat oranı

• Muafiyetler

• Dış yapılar

• Ortak alan ayrımı

• Hasarın zamanında ve doğru kaydı

Bugün Kıbrıs’ta sarsıntıyı hisseden herkese geçmiş olsun.

Deprem gerçeği korku diliyle değil; hazırlık, doğru bilgi ve açık poliçe yapısıyla ele alınmalıdır.

Deprem teminatı, bina ve eşya değerleri Kuzey Kıbrıs Konut Sigortası Rehberi içinde; konut, eşya ve beyan edilen deprem kapsamına yönelik poliçe işlemleri ise Kuzey Kıbrıs Konut Sigortası sayfasında daha ayrıntılı olarak ele alınır.