AK ŞAM GÖLGE KESİTTE MESAFE YANILGISI

Lefkoşa’dan Girne yönüne doğru Boğaz hattına girildiğinde yol karakteri yavaş yavaş değişir. Şehirden çıkışın düz ve geniş yapısı yerini eğimli, kademeli yükselen bir profile bırakır. Özellikle akşam saatlerinde, 18.15 ile 19.30 arasında, bu hatta belirgin bir ışık kırılması oluşur.

Güneş batıya doğru alçalırken Boğaz’ın bazı kesitleri ani şekilde gölgeye girer. Dağ yamacı ve ağaç hattı ışığı keser. Aydınlık bir segmentten gelen sürücü birkaç saniye içinde daha koyu bir alana geçer. Göz adaptasyonu gecikir. Bu gecikme milisaniyeler düzeyindedir ancak trafik akışında belirleyici olur.

Risk hız değildir. Risk, mesafenin olduğundan farklı algılanmasıdır.

Aydınlık bölümde ilerleyen sürücü, öndeki aracı net görür. Fren lambası, gövde hatları, yol çizgileri belirgindir. Ancak gölge kesite girildiğinde kontrast azalır. Öndeki aracın rengi koyuysa araç zeminle birleşir gibi görünür. Mesafe olduğundan daha uzun algılanabilir.

Boğaz hattında bu durum özellikle hafif eğimli ve düzleşen ara kesitlerde görülür. Sürücü yokuşun bir bölümünü çıktıktan sonra kısa bir düzlüğe girer. Tam bu noktada gölge başlar. Araç akışı genellikle sıkışık değildir. Ancak ardışık mesafe korunarak ilerlenir.

Somut bir senaryo tipiktir. Saat 19.05. Lefkoşa yönünden Girne’ye doğru çıkan bir araç gölge kesite girer. Önündeki araç hafifçe yavaşlar çünkü ileride ağır vasıta vardır. Ancak gölge nedeniyle fren lambası birkaç an geç algılanır. Sürücü fren yapar fakat fren basıncı ilk etapta hafif kalır. İkinci bir sert fren gerekir. Arkadaki araç ise bu iki aşamalı freni tek bir sert yavaşlama olarak algılar ve daha güçlü tepki verir.

Bu hatta zincirleme frenlerin nedeni çoğu zaman hız değildir. Işık geçişidir.

Akşam saatlerinde asfalt rengi de koyulaşır. Güneş ışığı doğrudan gelmediğinde yol yüzeyi matlaşır. Yol çizgileri daha az kontrast üretir. Özellikle cam filmi olan araçlarda bu adaptasyon süresi uzayabilir. Sürücü öndeki aracın gövdesini değil, sadece hareketini takip etmeye başlar. Bu da mesafe kontrolünü zayıflatır.

Boğaz hattında ayrıca karşı yönden gelen araç farları da gölge kesit içinde daha parlak görünür. Aydınlık bölümden karanlığa geçen göz, karşı ışığı daha yoğun algılar. Bu durum birkaç saniyelik dikkat kayması üretir. Tam o sırada öndeki araç hız değiştirirse reaksiyon süresi uzar.

Bu risk dramatik bir viraj ya da daralma üretmez. Yol mühendisliği düzgündür. Ancak ışık geçişi sürüş dinamiğini değiştirir. İnsan gözü sabit ışıkta güvenlidir. Ani ışık değişiminde ise yeniden ayarlama sürecine girer.

Lefkoşa – Girne Boğaz hattında akşam gölge kesitleri her gün tekrar eder. Aynı saatlerde, aynı noktalarda. Yol değişmez. Işık değişir. Mesafe algısı birkaç saniyeliğine kayar.

Bu birkaç saniye, akışın en kırılgan anıdır.