Akşam Katmanı (17.00–20.30)

Hamitköy’de 17.00 sonrası başlayan zaman dilimi, günün diğer saatlerinden farklı bir davranış yoğunluğu üretir. Dr. Fazıl Küçük Caddesi boyunca akış fiziksel olarak aynı kalır. Yol genişliği değişmez. Şerit düzeni sabittir. Ancak kullanım biçimi değişir.

Risk yol yapısından değil, zamanın üst üste bindirdiği hareketlerden doğar.

17.00 ile 20.30 arasında üç farklı akış aynı hatta birleşir. İş çıkışı trafiği, kısa mesafe alışveriş duruşları ve mahalle içi yaya hareketi aynı saat aralığında gerçekleşir. Bu çakışma sabit bir hız düzenini mümkün kılmaz. Ancak sürücü zihni çoğu zaman bu yoğunluğu tam okumaz.

Akşam saatlerinde dikkat seviyesi gün ortasına göre düşüktür. Yorgunluk devreye girer. Gün boyunca kullanılan rota tanıdık hale gelir. Tanıdıklık rehavet üretir. Sürücü riskli bir yol üzerinde olduğunu düşünmez.

Somut bir akşam senaryosu bunu net gösterir. Saat 18.20. Dr. Fazıl Küçük Caddesi üzerinde araçlar aralıklı fakat yoğun ilerler. Sağ tarafta bir araç park etmek için yavaşlar. Aynı anda iç sokaktan bir araç burun yapar. Karşı kaldırımda iki yaya geçide yönelir. Bu üç hareket birkaç saniye içinde üst üste biner. Öndeki araç hafif fren yapar. Arkadaki araç daha sert fren yapmak zorunda kalır. Şerit içi tempo bir anda kırılır.

Bu saat aralığında park baskısı belirginleşir. Market önleri, kısa süreli duruş alanları ve apartman girişleri aktif hale gelir. Park manevraları şerit içinde gerçekleşir. Bu manevralar düşük hızda olsa da akan araç için ani görsel sinyal oluşturur.

Güneşin alçaldığı saatlerde ışık da farklı bir katman ekler. 17.30 sonrası yatay ışık ön camda yansıma üretir. Fren lambası algısı milisaniye gecikebilir. Bu küçük gecikme zincir fren etkisini büyütür.

Akşam katmanında bir diğer unsur, hızın tamamen düşmemesidir. Trafik yoğunlaşır fakat akış durmaz. Sürücü sabit bir ilerleme hissi yaşar. Bu his, ani yavaşlamalara hazırlık süresini kısaltır.

Cumartesi günleri bu katman daha erken başlar. 16.30 itibarıyla alışveriş ve ziyaret trafiği artar. Araç içi dikkat dağınıklığı yükselir. Aynı aks üzerinde hem kısa mesafe manevralar hem de geçiş trafiği bulunur.

Bu zaman diliminde büyük kazalar nadirdir. Ancak tampon teması, yan ayna sürtmesi ve düşük hız çarpışmaları sık görülür. Çünkü akşam katmanı küçük ama tekrar eden temaslar üretir.

Riskin özü şudur:
Yol aynı kalır. Saat değişir.
Fakat sürücü zihni bu değişimi tam hesaba katmaz.

17.00–20.30 arası Hamitköy’de fiziksel değil, davranışsal yoğunluk saatidir. Ve bu yoğunluk, saniyeler içinde oluşan küçük karar hatalarıyla şekillenir.

Akşam katmanı, günün en görünmez fakat en aktif risk zamanıdır.