AKŞAM YAYA GEÇİŞİNDE FREN GECİKMESİ

Geçitkale merkezinden geçen ana hat, gün içinde sıradan bir köy geçişi gibi görünür. Yol düz ilerler. Şerit dar değildir. Görüş genellikle açıktır. Ancak akşam saatlerinde bu hatın karakteri değişir. Özellikle 17.45 ile 19.30 arasında köy merkezi farklı bir yoğunluk üretir.

Market çıkışları başlar. Meydan çevresinde kısa süreli duruşlar artar. Yol kenarında sohbet eden insanlar, araçtan inen yolcular ve karşıya geçmeye hazırlanan yayalar çoğalır.

Risk hız değildir. Risk, fren kararının birkaç saniye gecikmesidir.

Geçitkale’de ana yol köyün tam içinden geçer. Ancak yol geometrisi sürücüye “transit hat” hissi verir. Köy içi sınırına girildiğinde hız çoğu zaman tam düşürülmez. Özellikle Mağusa ya da Lefkoşa yönünden gelen araçlar dış yol temposunu birkaç yüz metre daha taşır.

Somut bir senaryo sık görülür. Saat 18.20. Gün ışığı azalmaya başlamıştır. Market önünde iki kişi yol kenarında konuşur. Sürücü bu iki kişinin karşıya geçmeyeceğini varsayar. Tam bu sırada üçüncü bir yaya araçların arasından çıkar. Sürücü frene basar ancak ilk refleks hafif kalır. İkinci ve daha sert fren gerekir. Arkadaki araç zincirleme tepki verir.

Bu gecikme milisaniyelerle ölçülür. Ancak köy merkezinde bu milisaniyeler belirleyicidir.

Akşam saatlerinde ayrıca araç içi dikkat seviyesi düşebilir. İş çıkışı yorgunluğu, günün bitiş rahatlığı ve düşük ışık seviyesi birleşir. Yaya silueti koyu zeminde geç fark edilebilir. Özellikle koyu renkli giysilerle karşıdan gelen yaya, far aydınlatmasına tam girmeden seçilemeyebilir.

Geçitkale merkezinde bazı kesitlerde yol kenarı ile yaya alanı arasında belirgin fiziksel ayrım yoktur. Kaldırım yüksekliği düşüktür. Bu durum yaya hareketini akışa daha yakın hale getirir. Sürücü zihninde “kenarda bekliyor” algısı oluşur. Ancak bekleyen kişi bir anda adım atabilir.

Bir başka tekrar eden durum da şudur: Yol kenarına park eden araçlar görüşü kısmi kapatır. Parklı aracın önünden çıkan yaya geç fark edilir. Sürücü parklı aracı sabit bir engel olarak görür, hareket beklemez. Ancak parklı aracın önünden ani bir geçiş olabilir.

Geçitkale’de risk dramatik hız aşımı değildir. Küçük gecikmelerdir. Köy merkezi sabit bir transit alan değildir. Davranış alanıdır. Yayalar yolu paylaşır.

Akşam saatlerinde fren kararının ilk anı kritiktir. Hafif bir tereddüt bile mesafeyi hızla daraltır. Özellikle takip mesafesi köy dışı mantığıyla ayarlanmışsa, ani yaya hareketi zincirleme fren üretir.

Geçitkale merkezinde akşam sürüşü dikkat yoğunluğu gerektirir. Yol düz olabilir. Ancak düz hat, riskin düşük olduğu anlamına gelmez. Yaya hareketi sabit değildir. Bekleme ile geçiş arasındaki süre çok kısadır.

Fren gecikmesi çoğu zaman çarpışmaya dönüşmez. Ancak köy merkezinde birkaç saniyelik gecikme akışın en kırılgan anıdır. Geçitkale hattında risk hızdan çok zamanlamadır.