Alsancak Eski Köy Ana Hattı Davranış Omurgası

Alsancak eski köy ana hattı, yüzeyde bakıldığında sıradan bir yerleşim yolu gibi görünür. İki yönlü, nispeten düz, kasislerle bölünmüş, sağlı sollu ticari ve konut yapılarının sıralandığı bir hat. Ancak bu yol, fiziksel özelliklerinden çok davranış yoğunluğuyla tanımlanır. Bu hat asfaltın değil, karar anlarının yoludur.

Altınkız girişinden başlayan akış, ilk olarak konut çıkışlarıyla karşılaşır. Garajdan doğrudan anayola açılan evler, mikro katılım noktaları üretir. Sürücü burun vererek boşluk arar. Ana hatta ilerleyen araç ise bu hareketi çoğu zaman son anda fark eder. Burada risk hızdan değil, karar süresinin daralmasından kaynaklanır.

Biraz ilerlediğinizde ticari cep düzeni devreye girer. Küçük işletmeler, eczane, kırtasiye, restoran ve marketler anayola sıfırdır. Park cepleri çözülür, araçlar ani yavaşlar, kapılar açılır. Ana akış süreklidir; ticari hareket ise kesintili ve kararsızdır. Sürekli ve kesintili ritim çakıştığında tampon hasarları ortaya çıkar.

Atakara Shopping Center bölgesi bu davranış yoğunluğunu artırır. Geniş park alanı doğrudan dar anayola açılır. Giriş ve çıkış manevraları çapraz kesme üretir. Park alanından çıkan sürücü boşluk yakalamaya çalışırken ana hat üzerindeki araç hızını sabit tutabilir. Takip mesafesi dar ise zincirleme fren kaçınılmaz olur.

Belediye ve Bandabulya bölgesi kamusal yoğunluk üretir. Hafta içi belirli saatlerde park alanı sirkülasyonu artar. Bu zaman bazlı yoğunlaşma, hattın davranış profilini değiştirir. Yol genişlemez; fakat akış yavaşlar. Yavaş akışta karar anı daha karmaşık hale gelir.

Eski köy merkezine yaklaştıkça yol daralır. Park baskısı fiili şerit genişliğini düşürür. Kaldırım üstü park kültürü sürücünün alan algısını bozar. İki araç karşılaştığında her iki taraf da geçiş alanını olduğundan geniş varsayabilir. Bu yanılgı aynaların sürtünmesiyle sonuçlanır.

Bu bölümde U-dönüş denemeleri ayrı bir risk katmanı oluşturur. Dar alan içinde ani yön değiştirme çabası akışı kilitler. Arkadan gelen araç ani durmak zorunda kalır. Düşük hızda gerçekleşen temaslar tekrar eder.

Akşam saatlerinde ışık değişir, yaya hareketi artar. Restoran ve market önlerinde araç ile yaya aynı boşluğu paylaşır. Park eden araçlar görüş perdesi oluşturur. Sürücü karşıdan gelen araçla şerit paylaşımına odaklanırken kaldırım kenarındaki hareketi geç fark edebilir.

Site bloklarının yoğun olduğu kesimlerde seri çıkış davranışı görülür. Aynı saatlerde birden fazla araç ana hatta katılmak ister. Bu seri katılım, ana akışla senkronize olmadığında ani fren zinciri üretir.

Benzin istasyonu önü ise niyet belirsizliği üretir. Ön araç yavaşladığında bunun park mı yoksa yakıt girişi mi olduğu anında anlaşılamaz. Bu belirsizlik reaksiyon süresini daraltır.

Hafta sonu tablo değişir. Hız düşer; fakat takip mesafesi daralır. “Rahat gün” algısı sürücüyü daha gevşek davranmaya iter. Oysa dar yol yapısı değişmemiştir. Ani duruşlarda kısa mesafe tampon hasarı üretir.

Lapta yönüne doğru ilerlerken akış yeniden değişir. Okul önü yoğunluğu ve yerleşim içi dağılma hareketi çakışır. Viraj çıkışı, yavaşlama ve katılım aynı noktada birleşir.

Alsancak eski köy ana hattının omurgası şu başlıklar altında toplanabilir:

• Dar fiziksel yapı
• Yüksek park baskısı
• Sürekli cep çıkışı
• Seri site katılımı
• Zaman bazlı yoğunluk değişimi
• Işık ve algı kırılması
• Takip mesafesi hatası

Bu hat yüksek hız kazaları üretmez. Ancak tekrar eden düşük hızlı temaslar üretir. Tampon, çamurluk ve yan ayna hasarları bu hattın tipik profilidir.

Asfalt sabittir.

Şerit genişliği sabittir.

Risk değişmez.

Değişen sürücünün zihnidir.

Alsancak eski köy ana hattı, Kuzey Kıbrıs yerleşim içi trafik davranışının mikro bir özeti gibidir. Her metre bir karar üretir. Her karar birkaç saniyelik bir boşlukta alınır. O boşluk doğru okunmazsa temas kaçınılmaz olur.

Bu hat, hızın değil; zamanlamanın ve alan algısının yoludur.