Bellapais – Akşam Saatlerinde Far–Gölge Çakışması

Bellapais’te akşam saatlerinde yolun görünürlüğü azalmaz; yanlış biçimde artmış gibi hissedilir. Araç farları devrededir, taş duvarlar ve bahçeler ışığı geri yansıtır. Bu yansıma, yolun okunabilir olduğu izlenimini yaratır. Risk tam olarak bu izlenimde doğar.

Sorun farların yetersizliği değildir. Far ile gölgenin aynı anda çalışmasıdır. Taş duvarların çıkıntıları, park edilmiş araçların boşlukları ve üst yamaçtan inen patikalar, far ışığını parça parça keser. Yol aydınlık görünür; fakat hareket eden nesneler arka plandan ayrışmaz.

Zamanlama belirleyicidir. Saat 19.00–20.30 arasında, hava tamamen kararmadan önce bu çakışma en güçlü halini alır. Göz, karanlığa alışmamıştır; farın aydınlattığı alanı “net” kabul eder. Oysa gölgeler, özellikle yolun sağ kenarında ve duvar diplerinde hareketi gizler.

Yerel bir senaryo sık tekrar eder. Akşam saatlerinde manastır altından geçen bir araç, farlarının yolu yeterince aydınlattığını varsayar. Aynı anda üst yamaçtan inen bir yaya ya da park yerinden çıkan bir araç, gölge içinde kalır. Hareket, far konisinin içine girdiği anda fark edilir. Fren mesafesi kısa, tepki süresi gecikmiştir.

Bu durum yeni değildir. 1990’larda da Bellapais’te taş duvarlar aynıydı. O yıllarda far gücü düşüktü, hız da düşüktü. Bugün farlar güçlü, hız algısı daha yüksek. Işık arttıkça risk azalmadı; gizlendi.

Bellapais’te akşam saatlerinde risk karanlık değildir.

Risk, aydınlık ile gölgenin aynı anda yanlış sinyal vermesidir.

Bu çakışma sessizdir, tekrar eder ve çoğu zaman son anda fark edilir.