Dereboyu’nda Yan Yoldan Kaçış Psikolojisi

Dereboyu, Lefkoşa içinde akışın süreklilik kazandığı nadir hatlardan biridir. Ana akış gün boyu yoğun görünür; bu görünüm, yan yollara yönelen bir kaçış refleksi üretir. Risk, bu kaçışın zamanlamasında ortaya çıkar.

Sorun hız değildir. Akıştan kurtulma isteğidir. Meclis tarafında başlayan ve Pronto Çemberi’ne doğru devam eden kesitte, ana yol yavaşladığında sürücüler kısa yan sokaklara yönelir. Bu sokaklar geçici bir rahatlama sunar. Ancak yan yoldan tekrar ana akışa dönülen noktalar, sürücünün beklediğinden daha kısa ve daha kördür.

Zaman kalıbı nettir. Sabah 08.00–09.30 arasında işe yetişme baskısı, akşam 17.30–18.30 arasında eve dönüş isteği bu davranışı artırır. Yan yola giren araç, “kazandığı zamanı” korumak ister. Ana yola dönüşte durmak yerine akışa eklemlenmeye çalışır. Beklenti yanlıştır.

Yerel davranış bu yanılgıyı pekiştirir. Dereboyu’nu sık kullananlar, hangi yan sokağın “iş gördüğünü” ezbere bilir. Bu bilgi, dikkat yerine güven üretir. Oysa yan yol çıkışlarında görüş açıları sınırlıdır; park eden araçlar ve düzensiz duruşlar karar süresini kısaltır.

Somut bir akşam sahnesi sık yaşanır. Yan sokaktan çıkan araç, ana akışta küçük bir boşluk görür ve hızlanır. Ana yoldaki araç, bu çıkışı beklememiştir. Fren yapılır, mesafe vardır ama karar geç gelir. Temas düşük hızda olur ya da son anda durulur. Neden nettir: kaçıştan dönüş.

Dereboyu’nda risk, ana yolun yoğunluğundan değil, yoğunluktan kaçarken üretilen aceleden doğar. Yan yol rahatlatır; dönüş kırılgandır.