Dur–Kalk Dalgası: Lefkoşa–Girne Yolu’nda Lefkoşa Yönüne Dönüşte Zincirleme Refleksler

Lefkoşa–Girne Yolu’nda akşam saatlerinde Lefkoşa yönüne dönüş, tek bir sıkışma noktasından değil, dalga halinde ilerleyen dur–kalk hareketlerinden etkilenir. Bu dalgalar yolun belirli bir noktasında başlamaz; sürücü refleksleriyle oluşur ve birkaç yüz metre içinde yayılır. Asfalt değişmez, trafik işaretleri aynı kalır. Değişen, frenin ne zaman ve nasıl kullanıldığıdır.

18.00 sonrası, Girne çıkışından Lefkoşa yönüne ilerleyen akışta araçlar sık sık hızlanır, ardından aniden yavaşlar. Bu yavaşlamaların çoğu zorunlu değildir. Bir araç frene hafifçe dokunur, arkadaki bunu gerçek bir duruş sanır. Fren biraz daha sertleşir. Üçüncü araç durur. Dördüncü araç geç kalır. Zincir böyle oluşur. Ortada görünür bir engel yoktur; risk tamamen yorumlanan bir refleksin çoğalmasından doğar.

Bu dalga etkisi özellikle Gönyeli yaklaşımına doğru belirginleşir. Sürücü, yoğunluğun artacağını bildiği için frene daha erken ama daha kararsız basar. Erken fren arkadaki için geç kalmış bir uyarı olur. Akşam saatlerinde kayda geçen küçük temasların önemli bir bölümü bu yanlış senkronize edilmiş fren dalgalarından kaynaklanır.

Yerel bir sahne sık görülür. Lefkoşa yönüne dönen bir araç, Girne çıkışından sonra yolun açıldığını düşünür. Birkaç araç ileride biri frene dokunur. Bu dokunuş, arkadakiler tarafından “duruyoruz” şeklinde yorumlanır. Kısa bir dur–kalk zinciri oluşur. En arkadaki araç bu zinciri fark ettiğinde fren mesafesi kalmamıştır. Hasar küçük olur, çoğu zaman tampon seviyesinde kalır. Kimse yolu suçlamaz; dalga sessizce dağılır.

Bu davranışın arkasında geçmişten gelen bir yol algısı vardır. 1990’larda Lefkoşa–Girne Yolu’nda akşam dönüşleri bugünkü kadar dalgalı değildi. Trafik ya akardı ya dururdu. Bugün ise arada kalan gri alan genişledi. Bu gri alan, sürücünün freni ne zaman kullanacağını belirsizleştirir. Fren artık bir karar değil, tahmin haline gelir.

Lefkoşa–Girne Yolu’nda dur–kalk dalgaları, tek bir hatadan değil, birbirini taklit eden reflekslerden oluşur. Bir fren diğerini çağırır. Yol durmaz; dalga halinde yavaşlar. Bu dalga, küçük ama tekrar eden hasarların zeminini hazırlar.