Esentepe Kuzey Sahil Yolu’nda Doğu–Batı Hattında Güneş Körlüğü Riski

Esentepe’den geçen Kuzey Sahil Yolu, yönü gereği doğu–batı hattında çalışır. Bu, yolun fiziksel bir özelliğidir ve her gün aynı sonucu üretir. Sabah saatlerinde doğudan yükselen güneş, akşam saatlerinde batıdan alçalarak doğrudan sürücünün görüş alanına girer. Risk, güneşin parlaklığından değil, bu durumun sürekli ve öngörülebilir olmasına rağmen normalleşmiş olmasından doğar.

Sabah saatlerinde, özellikle 07.00 ile 08.30 arasında, Girne yönüne ilerleyen araçlar güneşi tam karşıdan alır. Güneş henüz yükselmemiştir. Işık göz hizasındadır. Bu durumda yol çizgileri silikleşir, öndeki aracın gövdesi arka planla birleşir. Mesafe algısı bozulur. Araçlar olduğundan daha uzakta ya da daha yavaş algılanır.

Bu etki hızdan bağımsızdır. Trafik sakin olsa bile çalışır. Özellikle uzun ve düz kesimlerde sürücü, yolun açık olduğunu varsayar. Oysa güneş, öndeki aracın detaylarını perdelemiştir. Fren ihtiyacı doğduğunda karar gecikir. Bu gecikme çoğu zaman düşük hızda temaslarla sonuçlanır.

Akşam saatlerinde risk yön değiştirir. 17.30 ile 19.00 arasında, Karpaz yönüne ilerleyen araçlar bu kez batıdan gelen güneşle karşılaşır. Güneş alçaldıkça araçlar siluet haline gelir. Stop lambaları geç seçilir. Gölge–ışık geçişleri artar. Yol yüzeyi parlak görünürken detaylar kaybolur.

Bu saatlerde sürücü gözünün adaptasyonu yetersiz kalır. Bir anlık körlük, ardından ani netleşme yaşanır. Bu geçişler sırasında verilen küçük kararlar önemlidir. Gazdan ayağın çekilmesi, hafif bir fren, arkadaki araç için beklenmedik olur. Zincirleme yavaşlamalar bu noktada başlar.

Yerel bir senaryo sık tekrar eder. Sabah saatlerinde güneşi karşıdan alan bir araç, bağlantı yoluna yaklaşan öndeki aracı geç fark eder. Akşam saatlerinde ise aynı yol kesiminde, güneşi arkadan alan araç, öndeki aracın yavaşladığını stoplar yanmadan önce algılayamaz. Her iki durumda da hasar küçüktür ama desen aynıdır.

Bu risk mevsimsel değildir. Yazın da çalışır, kışın da. Bulutlu günlerde zayıflar, açık havalarda belirginleşir. Ancak asıl tehlike, sürücünün bu duruma alışmış olmasıdır. Güneş her gün aynı yerden doğar ve batar. Yol her gün aynı yönde uzanır. Risk de her gün aynı şekilde ortaya çıkar.

Esentepe Kuzey Sahil Yolu’nda güneş körlüğü, yolun tehlikeli olmasından değil, yol yönü ile güneşin zamanının çakışmasından kaynaklanır. Bu çakışma kısa sürer, ama her gün tekrar eder. O kısa süreler, Esentepe’de sabah ve akşam saatlerinin sessiz ama kalıcı hasarlarını üretir.