Esentepe Sahil Yolu’nda Gün Batımında Aniden Yavaşlayan Trafik

Esentepe’de bugün “sahil yolu” olarak anılan hat, tek bir yol değildir. Zaman içinde iki farklı yol, iki farklı işlev ve iki farklı davranış üretmiştir. Gün batımı saatlerinde ortaya çıkan risk, bu ayrımın sürücü zihninde tam olarak yerleşmemesinden kaynaklanır.

1980’lerde ve daha öncesinde Esentepe’de kullanılan yol, bugünkü ana akış hattı değildi. Teknecik Elektrik Santrali yönünden başlayan, denize neredeyse temas edecek kadar yakın ilerleyen, dar, eğimli ve inişli çıkışlı bir hat vardı. Bu yol, 1940’lı yıllarda İngiliz döneminde şekillenmiş, modern trafik için değil, servis ve sınırlı yerel erişim için kullanılmıştı.

Bu eski sahil yolu genişlemeye uygun değildi. Yamaçtan kaçmak için denize yaslanmıştı. Görüş açıları sınırlıydı. İki aracın karşılaşması dikkat gerektirirdi. Ancak o dönemde bu bir risk olarak görülmezdi. Çünkü yol, süreklilik taşıyan bir akış hattı değildi. Sahil günlük hayatın merkezinde değildi. Durmak için sebep yoktu.

Zamanla bu eski hat deniz kenarında kaldı. Bugün hâlâ sahile çok yakın ilerleyen, ceplerin ve kısa duruşların mümkün olduğu bir yol olarak varlığını sürdürüyor. Ancak ana trafik yükünü artık taşımıyor.

Ana akış, daha iç kesimlerden geçen ve Karpaz’a kadar uzanan Kuzey Sahil Yoluna kaydı. Bu yeni yol daha geniş, daha hızlı ve süreklilik beklentisi yüksek bir hat olarak çalışıyor. Sürücü davranışı da buna göre şekilleniyor. Akışın kesintisiz olacağı varsayımı güçleniyor.

Risk, bu iki yolun algısal olarak birbirine karıştığı noktalarda ortaya çıkıyor. Eski sahil yoluna girildiğinde bile sürücü zihni hâlâ Kuzey Sahil Yolu mantığıyla hareket edebiliyor. Yol daralmış olsa da beklenti değişmiyor. Gün batımı saatlerinde bu durum daha belirgin hale geliyor.

Özellikle yaz aylarında 18.30 ile 19.45 arasında, eski sahil yolunda ilerleyen araçlar yavaşlıyor. Manzara, kısa duruşlar ve cepler devreye giriyor. Ancak arkadan gelen araç, hâlâ akış yolunda olduğu varsayımıyla mesafeyi korumuyor. Yolun denize yakınlığı ve düşük güneş açısı bu algıyı daha da zayıflatıyor.

Bu yol geometrisi yeni değil. Değişen, kullanım biçimi. Eski sahil yolu bugün bakmak için kullanılan bir hat. Kuzey Sahil Yolu ise gitmek için. Sorun, sürücünün hangi yolda olduğunu geç fark etmesi.

Yerel bir senaryo sık tekrar eder. Kuzey Sahil Yolu’ndan çıkan bir araç, eski sahil yoluna bağlanır. Akış beklentisi devam eder. Öndeki araç gün batımında yavaşlar. Sinyal verilmez. Fren yapılır ama refleks gecikir. Hasar düşük hızda olur. Çoğu zaman tampon seviyesinde kalır. Ancak zincirleme etkiler sık görülür.

Bu olaylar genellikle kayda girmez. Taraflar kendi arasında anlaşır. Ancak tekrar sıklığı yüksektir. Esentepe’de gün batımı saatlerinde yaşanan risk, tekil kazalardan değil, iki yolun farklı karakterlerinin çakışmasından doğar.

Eski sahil yolu tehlikeli değildir. Kuzey Sahil Yolu da değildir. Tehlikeli olan, sürücünün hangi yolun hangi beklentiyle kullanıldığını geç fark etmesidir. Esentepe’de gün batımı, hızdan çok algıyla ilgilidir. Algı geciktiğinde, küçük kararlar hasara dönüşür.