Gece Far Yansıması Mesafe Hatası

Lokasyon: Dr. Fazıl Küçük Çevre Yolu kuzey hattı, Hamitköy iç bağlantı kavşakları
Zaman: 19.00–22.30

Hamitköy’ün kuzey girişinde gece sürüşü ilk bakışta sorunsuz görünür. Yol geniştir, şerit çizgileri nettir ve çevre yolu aydınlatması yeterlidir. Ancak bu hatta oluşan risk, karanlıktan değil ışıktan kaynaklanır. Özellikle kuru ama parlak asfalt yüzeylerde ve yeni LED far kullanılan araç yoğunluğunda, mesafe algısı sistematik biçimde kayar.

Bu kesitte zemin çoğu zaman hafif parlaktır. Gün içinde ısınan asfalt, akşam serinliğiyle birlikte yüzey kontrastını değiştirir. Karşıdan gelen araçların beyaz tonlu LED farları, asfalt üzerinde homojen bir ışık tabakası oluşturur. Yolun gerçek dokusu silikleşir. Sürücü görüş kaybı yaşamaz. Ancak mesafe okumada küçük bir hata oluşur.

Risk burada başlar.

Kuzey kolon boyunca çevre yolundan Hamitköy iç sokağına dönen araçlar, dönüş kararını genellikle kısa mesafe içinde verir. Sürücü, karşıdan gelen aracın uzaklığını değerlendirir ve dönüş için yeterli boşluk olduğunu varsayar. Fakat LED farın yoğunluğu, aracın olduğundan daha uzakta algılanmasına neden olur. Özellikle hafif eğimli kesitlerde bu hata büyür.

Sık görülen yerel bir senaryo şöyledir:
Saat 20.15 civarıdır. Çevre yolundan gelen araç kuzey bağlantısına yaklaşır. Hamitköy içine dönmek ister. Karşıdan gelen araç tek far yoğunluğu gibi görünür; mesafe güvenli sanılır. Dönüş başlatılır. Karşıdan gelen araç beklenenden hızlı yaklaşır. Ani fren yapılır. Çoğu durumda çarpışma olmaz; fakat sert fren ve direksiyon kırma manevrası, arkadaki akışı da etkiler. Zincirleme frenlemeler oluşur.

Bu risk hızdan bağımsızdır. Hız limitleri aşılmasa bile mesafe algısındaki küçük bir hata yeterlidir. Özellikle tek şeritli dönüş ceplerinde veya sinyalizasyon olmayan bağlantı noktalarında bu yanılma daha belirgindir.

Gece saatlerinde sürücüler genellikle daha dikkatli olduklarını düşünür. Ancak dikkat yoğunluğu arttıkça görsel bilgiye olan güven de artar. Far parlaklığı, sürücüye sahte bir netlik hissi verir. Oysa net görülen şey aracın varlığıdır; uzaklığı değildir.

Ayrıca Hamitköy kuzey hattında ticari araç ve SUV oranı yüksektir. Yüksek far hizası, küçük araç sürücülerinde daha fazla kamaşma etkisi yaratır. Bu durum yalnızca karşıdan geleni değil, aynalardan yansıyan arkadaki aracı da olduğundan farklı gösterir. Özellikle şerit değiştirme hazırlığında olan sürücüler için bu ikinci bir risk katmanı oluşturur.

Yoğun trafik saatlerinde bu hata daha az görülür. Çünkü araçlar birbirine daha yakındır ve hız doğal olarak düşer. Asıl kırılgan zaman, akışın akıcı fakat yoğun olmadığı saatlerdir. 19.00–22.30 aralığı bu nedenle belirgindir. Hem iş çıkışı sonrası dönüşler devam eder hem de yol tamamen boş değildir.

Bu hatta riskin kaynağı fiziksel altyapı değildir. Yol yapısı düzgündür. Aydınlatma vardır. Şerit çizgileri görünürdür. Ancak far teknolojisi ile asfalt yüzeyi arasındaki etkileşim, insan gözünün mesafe hesaplama refleksini geçici olarak bozar.

Hamitköy kuzey kolonda gece sürüşünde asıl kırılgan nokta, karanlık değil yansıma üretimidir. Görüş vardır. Netlik vardır. Fakat mesafe hesabı birkaç metre şaştığında, karar eşiği yanlış kurulur. Gece far yansıması mesafe hatası, küçük zamanlama farklarının temas riskine dönüştüğü bir davranış yanılmasıdır.