Gece Katmanı (20.30–23.30)

Hamitköy’de 20.30 sonrası başlayan zaman dilimi gündüzden farklı bir risk profili üretir. Dr. Fazıl Küçük Caddesi fiziksel olarak değişmez. Şerit genişliği aynıdır. Park düzeni büyük ölçüde korunur. Ancak kullanım biçimi ve algı koşulları değişir.

Risk yoğunluktan değil, algı kontrastından doğar.

Bu saatlerde trafik belirgin şekilde azalır. Azalan araç sayısı sürücüde rahatlama hissi oluşturur. Yol daha açık görünür. Bu açıklık, hızın çevreye göre yeniden değerlendirilmesini geciktirir. Oysa aynı hatta park halindeki araçlar, iç sokak çıkışları ve geçitler aktif kalmaya devam eder.

Somut bir gece senaryosu bu katmanı net gösterir. Saat 21.40. Cadde üzerinde araç sayısı azdır. Sürücü sabit ve rahat bir tempoda ilerler. Sağ kenarda park sırası devam etmektedir. İç sokaktan bir araç çıkmak üzere hafif burun yapar. Düşük ışıkta bu hareket geç fark edilir. Fren yapılır. Arkadaki araç hızın korunacağını varsaydığı için daha sert tepki verir.

Gece katmanında dikkat dağılımı farklıdır. Gündüz görsel referanslar fazladır. Gece ise aydınlatma noktaları arasındaki boşluklar büyür. Bu boşluklar mesafe algısını etkiler. Park sırası ile aktif şerit arasındaki sınır daha belirsiz hale gelir.

20.30–22.00 arası mahalle içi yaya hareketi tamamen bitmez. Kısa mesafe yürüyüşler ve geç saat alışverişleri sürer. Ancak sürücü zihni geçitleri daha az aktif varsayar. Bu varsayım algı gecikmesi üretir.

Gece katmanında bir diğer unsur far yansımalarıdır. Karşıdan gelen aracın farı, park halindeki araç gövdelerinde yansıma üretir. Bu yansıma hareketli nesne algısını maskeleyebilir. İç sokaktan çıkan aracın farı park sırası tarafından kısmen gizlenir.

Hafta sonları 22.00 sonrası ziyaret dönüşleri artar. Bu saatlerde sürücüler genellikle rahat bir ruh halindedir. Yol boş görünür. Ancak aynı anda birkaç araç aralıklı şekilde ilerlediğinde mesafe hesaplaması zorlaşır.

Gece katmanının karakteri şudur:
Yoğunluk düşer.
Algı yükü artar.

Yol sakin görünür fakat referans noktaları azalır. Hız düşük olabilir ancak reaksiyon süresi uzamaz. Algı gecikmesi milisaniyelerle ölçülür.

Bu saat aralığında büyük kazalar nadirdir. Ancak ani fren zincirleri ve düşük hız temasları görülebilir. Çünkü sürücü, gündüz davranış modelini geceye taşır.

Oysa gece, farklı bir katmandır.
Aynı yol, farklı algı koşulları üretir.

Ve risk, tam olarak bu algı değişiminde oluşur.