Gönyeli–Yenikent Arasında Akşam Saatleri Dur–Kalk Ritmi Riski

Gönyeli–Yenikent arasındaki akışta risk hızdan değil, dur–kalk ritminin yanlış okunmasından doğar.

Özellikle 17.00–19.00 aralığında bu hat, tek bir yol gibi görünse de tek bir davranış üretmez. Gönyeli tarafından gelen trafik hâlâ şehir içi reflekslerle hareket ederken, Yenikent yönüne yaklaşıldıkça sürücüler yolun açılacağını varsayar. Risk, bu iki farklı beklentinin aynı anda devrede olmasında ortaya çıkar.

Gönyeli çıkışında sürücüler dur–kalk düzenine alışıktır. Mesafeler kısadır, frenler sık yapılır. Ancak Yenikent’e yaklaşıldığında yol genişler, çevre açılır ve bu durum sürücüde “akış başlıyor” hissi yaratır. Bu his, mesafenin fark edilmeden kısalmasına neden olur.

Bu hatta dur–kalklar net değildir. Trafik tamamen durmaz, ama sürekli de akmaz. Öndeki araç hafifçe yavaşlar, sonra tekrar hızlanır. Arkadaki sürücü bu hareketleri tek bir karar gibi okumaya çalışır. Yanlış okuduğu anlarda fren gecikir.

Bu riskin Gönyeli–Yenikent arasında yoğunlaşmasının nedeni, geçiş psikolojisidir. Sürücü, bir bölgeden çıktığını ve başka bir bölgeye girdiğini hisseder. Bu geçiş, dikkat seviyesini düşürür. Çünkü zihinsel olarak “zor bölüm” bitmiş kabul edilir.

Somut bir sahne sık yaşanır. Akşam 18.15 civarında Gönyeli yönünden gelen trafik yavaşlamıştır. Yenikent tabelası görüldüğünde öndeki araçlar hafifçe hızlanır. Bir araç ani bir yavaşlama yapar. Arkadaki sürücü bu yavaşlamayı akışın parçası olarak görür. Fren geç gelir. Çarpma çoğu zaman düşük hızda olur, ama zincir hemen başlar.

Buradaki risk ani bir ihlalden değil, ritim değişiminin fark edilmemesinden kaynaklanır. Sürücü hâlâ dur–kalk içindedir ama zihni akışa geçmiştir. Bu uyumsuzluk, karar süresini kısaltır.

Gönyeli–Yenikent hattı bu yüzden akşam saatlerinde kırılgandır. Yol değişmez, şerit sayısı değişmez. Değişen yalnızca sürücünün akış beklentisidir. Beklenti değiştiğinde refleksler aynı hızda uyum sağlayamaz. Risk tam bu boşlukta ortaya çıkar.