Gönyeli Çemberi’nde Akşamüstü Ani Şerit Değiştirme Riski

Gönyeli Çemberi sabah ve akşam aynı yer değildir.

Risk de aynı kalmaz.

Sabah saatlerinde, özellikle 07.30–09.00 aralığında Gönyeli Çemberi daha öngörülebilir bir akış sergiler. Lefkoşa’dan gelen araçlar Girne ve Güzelyurt yönüne dağılırken sürücüler çoğunlukla hangi şeritte kalacağını bilir. Hız düşüktür, frenler erken yapılır, mesafe korunur. Bu saatlerde risk hızdan değil, yoğunluktan doğar ve sürücüler buna hazırlıklıdır.

Akşamüstü ise tablo değişir. 17.30’dan sonra çemberin karakteri tamamen farklılaşır. Gün boyu şehir içinde dolaşmış sürücüler, artık “eve dönüş” psikolojisine girer. Gönyeli Çemberi bu saatlerde sadece bir kavşak değil, günün bittiği nokta gibi algılanır. Bu algı, davranışı değiştirir.

Akşam riskinin temel nedeni ani şerit değiştirmedir. Çembere yaklaşırken son anda fark edilen bir yön tabelası, kaçırıldığını sanılan bir çıkış ya da “nasıl olsa girerim” düşüncesiyle yapılan ani hamleler bu saatlerde sıklaşır. Özellikle Lefkoşa yönünden gelip Girne istikametine bağlanmak isteyen araçlar, sağ şeritte sıkıştığını fark edince son metrelerde sola kırar. Arkadan gelen araçlar ise bu hamleyi beklemez.

Bu riskin Gönyeli Çemberi’nde yoğunlaşmasının nedeni, çemberin çevresindeki yol yapısıdır. Çember öncesinde şeritler uzunca bir mesafede paralel akar. Bu durum sürücüye “vaktim var” hissi verir. Ancak çembere yaklaşıldığında mesafe hızla kapanır. Sabah bu geçişler daha kontrollüdür. Akşamüstü ise acele duygusu baskındır.

Yerel davranış da riski artırır. Gönyeli’yi her gün kullanan sürücüler, çemberi ezbere bildiklerini düşünür. Bu tanıdıklık hissi dikkat seviyesini düşürür. Yeni gelen ya da yolu daha az kullanan sürücüler ise son anda karar değiştirir. Bu iki farklı sürücü tipi akşam saatlerinde aynı noktada buluşur.

Somut bir sahne sık tekrar eder. Akşam 18.10 civarında, çemberin Lefkoşa girişinde trafik yavaşlamıştır. Sağ şeritte ilerleyen bir araç, Girne yönüne döneceğini son anda fark eder. Direksiyon hafif sola kırılır, sinyal ya geç yanar ya hiç yanmaz. Arkadaki araç fren yapar, onun arkasındaki de. Çarpma sert değildir ama zincir başlar. Tamponda iz kalır, ama trafik bir süre tamamen kilitlenir.

Bu sahnede belirleyici olan hız değil, zaman baskısıdır. Aynı manevra sabah yapıldığında sürücüler daha toleranslıdır. Akşamüstü ise herkes eve yetişme telaşındadır. Gönyeli Çemberi’nde risk bu yüzden saatle birlikte büyür.

Bu çember yıllardır aynı yerde durur. Yol değişmez, tabelalar değişmez. Değişen tek şey günün saatidir. Saat değiştiğinde davranış değişir. Davranış değiştiğinde risk ortaya çıkar. Gönyeli Çemberi bunu her akşam sessizce tekrar eder.