Gönyeli Çemberi Çıkışında Şerit Daralma Kararsızlığı

Lefkoşa Kuzey omurgasında, Gönyeli Çemberi’nden Hamitköy yönüne çıkan hat üzerinde fiziksel bir daralma yoktur. Ancak sürücünün algısında bir daralma oluşur. Çemberden çıkış anında şerit hizası yeniden okunur ve bu birkaç saniyelik karar süresi riski üretir.

Gönyeli Çemberi, özellikle 16.45 ile 18.30 arasında yoğunlaşır. Lefkoşa merkezden gelen araçlar kuzeye, Hamitköy ve Dr. Fazıl Küçük Caddesi hattına doğru yönelir. Çember içindeki akış ritmik görünür. Sorun, çemberden çıkış anında başlar.

Çember içinde araçlar dairesel bir geometriye uyum sağlar. Direksiyon açısı, hız ve takip mesafesi bu dairesel akışa göre ayarlanır. Çıkışta ise düz hatta geçiş yapılır. Bu geçiş, zihinsel olarak birkaç saniyelik yeniden hizalama gerektirir. Sürücü çıkış tabelasını görür, sinyal verir ve hızlanmaya başlar. Ancak arkadaki araç da aynı anda hızlanır. İki araç arasındaki mesafe, çember içindeki güvenli aralıktan daha kısa hale gelir.

Risk burada oluşur.

Çıkış noktasında yol geniş görünür. Ancak sağ kenarda zaman zaman park etmiş araçlar veya yol kenarına yanaşmış kısa süreli duruşlar olur. Bu durum, şeridin efektif genişliğini daraltır. Sürücü, önündeki aracı takip ederken sağa mı daha yakın kalmalı yoksa orta hatta mı yaklaşmalı kararını anlık verir. Kararsızlık direksiyon mikro hareketleri üretir.

Somut bir senaryo 17.20 civarında sık görülür.

Lefkoşa merkezden gelen bir araç çembere girer. İç akış yoğun ama düzenlidir. Sürücü Hamitköy çıkışını hedefler. Çıkışa yaklaşırken sinyal verir ve hafif hızlanır. Aynı anda arkasındaki araç da çıkışı hedeflemektedir. Ön araç, çıkışta sağ kenarda park etmiş bir aracı fark eder ve hafif sola kırar. Ancak bu hareket sinyal ile netleşmez. Arkadaki sürücü, ön aracın hızlanacağını varsayarak gazı artırmıştır. Mesafe iki saniyenin altına düşer. Ön araç sola mikro düzeltme yaparken hafif fren yapar. Arkadaki araç ani frenle tepki verir. Fiziksel temas çoğu zaman olmaz. Ancak ani fren zincirleme risk eşiğini oluşturur.

Bu noktada risk hızdan değil, geçiş kararının senkronize olmamasından doğar.

Gönyeli Çemberi çıkışı, sabah saatlerinde daha akıcıdır. Ancak akşam saatlerinde zihinsel yorgunluk devreye girer. İş çıkışı trafiğinde sürücüler hedef odaklıdır. Eve ulaşma motivasyonu, mikro kararlarda sabırsızlık üretir. Çember içindeki kontrollü ritim, çıkışta yerini hızlanma eğilimine bırakır.

Ayrıca yaz aylarında gün ışığı uzun süre devam ettiği için yol yüzeyi net görünür. Bu durum güven algısını artırır. Oysa risk görsel değil, zamansaldır. İki aracın hızlanma anındaki milisaniyelik fark, güvenli mesafeyi hızla daraltır.

Gönyeli Çemberi ile Hamitköy hattı arasındaki bu geçiş noktası, geometrik olarak basittir. Ancak davranışsal olarak karmaşıktır. Şerit daralmamıştır. Fakat algı daralır. Sürücü çember mantığından düz yol mantığına geçerken birkaç saniyelik uyum süresi yaşar. Bu süre, özellikle yoğun saatlerde zincirleme fren eşiğini üretir.

Lefkoşa Kuzey omurgasında bu tür geçiş noktaları fiziksel kusurdan değil, karar senkronizasyonundan risk üretir. Gönyeli Çemberi çıkışı da bu omurganın en belirgin örneklerinden biridir.