Gönyeli – Hamitköy Ara Bağlantı Hız Taşıma Etkisi

Lefkoşa Kuzey omurgasında, Gönyeli Çemberi ile Hamitköy iç aksları arasında kullanılan ara bağlantı yolları fiziksel olarak kısa mesafeler üretir. Ancak bu kısa mesafe, hızın zihinsel olarak düşürülmediği bir geçiş alanına dönüşür. Risk yolun darlığından değil, önceki akıştan taşınan hız algısından doğar.

Gönyeli Çemberi çevresi geniş geometriye sahiptir. Sürücü burada akışa uyum sağladıktan sonra Hamitköy yönüne doğru ilerlerken hızını genellikle sabit tutar. Çember çıkışı sonrası yol bir süre daha geniş hissedilir. Bu hissiyat, hızın yeniden değerlendirilmesini geciktirir.

Ara bağlantı hattına girildiğinde fiziksel ortam değişir. Yol daha yerleşim içi karakter taşır. İç sokak girişleri artar, park eden araç sayısı yükselir ve yaya hareketi belirginleşir. Ancak sürücünün zihni hâlâ bir önceki geniş akışın temposunu taşır.

Risk burada oluşur.

Hız fiziksel olarak yüksek olmayabilir. Ancak yerleşim içi bağlama göre fazladır. Özellikle 17.00–18.30 aralığında iş çıkışı akışında bu etki belirgindir. Sürücü çemberden çıktıktan sonra hızını kademeli düşürmek yerine aynı ritmi sürdürür. Bu durum, ara bağlantı üzerindeki ani duruşlara karşı tepki süresini kısaltır.

Somut bir senaryo 17.50 civarında tipiktir.

Gönyeli yönünden gelen bir araç çemberi geçer ve Hamitköy bağlantı hattına girer. Önünde trafik akıcıdır. Sürücü hızını korur. Aynı anda sağ kenarda kısa süreli park eden bir araç sinyal vermeden hareket etmeye hazırlanır. Ana akıştaki sürücü bu hareketi geç fark eder. Ani fren yapılır. Arkadaki araç ise çember çıkışından beri aynı tempo ile geldiği için mesafe beklenenden kısadır. Zincirleme risk eşiği birkaç saniye içinde oluşur.

Bu noktada sorun hız limiti ihlali değildir. Sorun hızın bağlama göre yeniden ayarlanmamasıdır.

Ara bağlantı yollarında bir diğer etki, görsel daralma ile hız algısı arasındaki çelişkidir. Yol fiziksel olarak daraldığında sürücü genellikle yavaşlar. Ancak Gönyeli – Hamitköy hattında daralma kademelidir. Bu kademeli geçiş, hız düşürme refleksini zayıflatır. Zihinsel olarak geniş yol devam ediyormuş gibi algılanır.

Yaz aylarında gün ışığının güçlü olması, yüzey detaylarını net gösterir. Bu netlik, sürücüye kontrol hissi verir. Kışın ise akşam saatlerinde erken kararma, bağlantı üzerindeki hareketleri geç algılatabilir. Özellikle park halindeki araçların arasından çıkan yayalar, hız taşıma etkisi altında daha geç fark edilir.

Ara bağlantı üzerindeki küçük kavşaklar da bu riskin parçasıdır. Sürücü ana akış mantığını sürdürdüğü için yan bağlantılardan gelebilecek araçları ikinci planda değerlendirir. Bu da katılım noktalarında ani frenleri artırır.

Gönyeli – Hamitköy ara bağlantı hattı teknik olarak sorunsuzdur. Ancak akışın psikolojik devamlılığı, yerleşim içi bağlamın gerektirdiği hız uyumunu geciktirir. Hız kilometre cinsinden değil, bağlama göre anlam kazanır. Önceki geniş akıştan taşınan tempo, birkaç yüz metre boyunca devam eder.

Lefkoşa Kuzey omurgasında bu tür geçiş alanları, fiziksel kusurdan değil davranışsal gecikmeden risk üretir. Hız düşürme kararı birkaç saniye geç alındığında, ani duruşlara verilen tepki süresi daralır. Ara bağlantı kısa olabilir. Ancak hız taşıma etkisi, bu kısa hattı risk yoğun bir alana dönüştürür.