Gönyeli – Ortaköy Geçiş Bandında Geniş Yol Hız Teşviki

Lefkoşa Kuzey omurgasında, Gönyeli Çemberi’nden Ortaköy geçiş bandına uzanan hat belirli kesitlerde olduğundan daha geniş algılanır. Şeritler nettir, yol yüzeyi düzgündür ve çevresel engel azdır. Bu fiziksel açıklık, sürücü zihninde hız için örtük bir teşvik üretir.

Bu hat özellikle 16.30–18.30 aralığında iki yönlü yoğun akış taşır. Gönyeli’den gelen araçlar Ortaköy ve şehir merkezine doğru ilerlerken, karşı akış da benzer yoğunluk gösterir. Yol teknik olarak yerleşim içidir. Ancak görsel genişlik, yerleşim temposuna geçişi geciktirir.

Risk burada başlar.

Sürücü geniş yol algısı nedeniyle hızını birkaç kilometre daha yüksek tutar. Bu fark küçük görünür. Ancak bağlantı noktaları, yan sokak katılımları ve yaya hareketi bu tempoya göre tasarlanmamıştır. Bağlam yerleşimdir, algı ise yarı arterdir.

Somut bir senaryo 17.25 civarında tipiktir.

Gönyeli yönünden gelen bir araç geniş ve açık görünen geçiş bandında hızını sabit tutar. Önünde akış düzenlidir. Sağdan Ortaköy iç sokaklarından bir araç katılmak ister. Katılım yapan sürücü ana hattın hızını olduğundan düşük varsayar. Ana hat sürücüsü ise geniş yol güveniyle hızını korur. Katılım anında ani fren yapılır. Arkadaki araç da aynı hız algısıyla geldiği için mesafe hızla kapanır.

Bu noktada hız limit aşımı olmayabilir. Ancak yolun bağlamına göre hız yüksektir.

Geniş yol algısı sürücünün dikkat dağılımını da etkiler. Dar sokaklarda sürücü çevreye daha fazla odaklanır. Geniş hatlarda ise odak ileri mesafeye kayar. Yan bağlantılar ikinci planda kalır. Bu da katılım noktalarında geç algılama üretir.

Yaz aylarında açık hava ve net görüş koşulları bu algıyı güçlendirir. Yol yüzeyi temiz ve homojen göründüğünde risk hissi azalır. Kışın ise ıslak asfalt geniş alanlarda daha fazla yansıma üretir. Bu yansıma mesafe ve hız algısını karmaşıklaştırır.

Gönyeli – Ortaköy geçiş bandında bir diğer etki şerit ortalama davranışıdır. Sürücüler geniş hatlarda şerit merkezini daha az disiplinle korur. Hafif sağa veya sola kaymalar, ani frenle birleştiğinde yan temas riskini artırabilir.

Bu geçiş bandı fiziksel olarak sorunlu değildir. Ancak genişlik algısı ile yerleşim bağlamı arasındaki uyumsuzluk risk üretir. Yol “rahat” hissettirdiğinde sürücü hızını yeniden değerlendirmez. Oysa birkaç yüz metre ileride iç sokak bağlantıları başlar.

Lefkoşa Kuzey omurgasında bu tip geçiş alanları bağlam değişimidir. Fiziksel tasarım aynı kalır. Ancak çevresel yoğunluk artar. Geniş yol hız teşviki, yerleşim içi karar eşiğini zorlar. Risk görünmezdir. Ancak özellikle akşam yoğunluğunda tekrar eden bir hız algısı yanılgısı olarak ortaya çıkar.