Gönyeli Çemberi Girişinde Açısal Görüş Yanılsaması

Lefkoşa Kuzey omurgasında, Gönyeli Çemberi’ne Hamitköy yönünden yapılan girişte fiziksel bir kör nokta yoktur. Yol açık, görüş mesafesi teknik olarak yeterlidir. Ancak giriş açısı nedeniyle yaklaşan araçların hızı çoğu zaman yanlış okunur. Risk görüş eksikliğinden değil, açısal algı yanılsamasından doğar.

Çembere yaklaşan sürücü, soldan gelen akışı değerlendirirken araçları belirli bir açıdan görür. Bu açı, yaklaşan aracın hızını olduğundan daha düşük algılatabilir. Özellikle akşam saatlerinde, 16.45–18.15 arasında yoğunluk arttığında bu algı hatası sıklaşır.

Risk burada başlar.

Girişte bekleyen sürücü, çember içindeki aracın mesafesini yeterli görür. Ancak hız değişimi hesaba katılmaz. Çember içindeki araç çıkışa değil devam yönüne ilerliyorsa, giriş yapan sürücünün boşluk hesabı birkaç saniye içinde kapanır.

Somut bir senaryo 17.05 civarında tipiktir.

Hamitköy yönünden gelen bir araç çembere girmek üzere yavaşlar. Soldan gelen araç belirli bir mesafededir. Giriş yapan sürücü bu mesafeyi güvenli kabul eder. Ancak çember içindeki araç sabit hızla değil, hafif hızlanarak ilerlemektedir. Açısal görüş nedeniyle hız artışı fark edilmez. Giriş hareketi başlar. Çember içindeki sürücü ani fren yapmak zorunda kalır. Arkasındaki araç ise bu frenlemeye hazırlıksız yakalanır.

Bu noktada risk yüksek hız değil, hızın yanlış okunmasıdır.

Açısal görüşte nesneler doğrudan karşıdan gelmediği için hız algısı zayıflar. Özellikle çember geometrisinde araçlar hafif eğrisel bir hat üzerinde ilerlediğinden, yaklaşma hissi gecikir. Giriş yapan sürücü, mesafeyi doğru görse bile hızın kapanma oranını yanlış hesaplar.

Yaz aylarında gün ışığının güçlü olduğu saatlerde araç siluetleri net görünür. Bu netlik güven hissi üretir. Ancak hız algısı yine açısal yanılsamaya tabidir. Kışın ise far ışıkları mesafeyi daha uzak gösterme eğilimindedir. Bu da giriş kararını erkene çeker.

Gönyeli Çemberi girişlerinde bir diğer faktör arka araç baskısıdır. Bekleyen sürücünün arkasında oluşan kuyruk, karar süresini kısaltır. Sürücü daha uzun boşluk beklemek yerine “yeterli” gördüğü ilk aralığı kullanır. Bu acelecilik açısal hız yanılsamasını daha tehlikeli hale getirir.

Çember tasarımı sabittir. Yol çizgileri nettir. Ancak insan gözü hız ve mesafeyi her zaman aynı doğrulukta okuyamaz. Özellikle eğrisel hareketlerde yaklaşma hızı algısı zayıflar. Bu zayıflık, yoğun saatlerde ani fren zinciri üretir.

Lefkoşa Kuzey omurgasında Gönyeli Çemberi girişleri fiziksel kör noktadan çok algısal kör nokta üretir. Açısal görüş, hızın olduğundan düşük hissedilmesine yol açar. Giriş kararı birkaç saniye erken verildiğinde, çember içindeki akış ani tepki üretir. Risk görünmezdir. Ancak özellikle akşam yoğunluğunda tekrar eden bir davranış kalıbı olarak ortaya çıkar.