Lokasyon: Güzelyurt çarşı merkezi, Atatürk Caddesi ve ona bağlanan iç sokaklar.
Zaman: 07:30–08:15.

Güzelyurt’ta sabah saatleri belirli bir düzen içinde başlar. Narenciye bahçelerinden gelen hafif toprak kokusu, yeni açılan fırınların önündeki kısa kuyruklar ve bankaların henüz kapalı camları. Ancak çarşı merkezinde risk, yoğunluktan değil, kararın gecikmesinden doğar.

Atatürk Caddesi sabah saatlerinde teknik olarak kilitli değildir. Akış vardır. Araçlar sabit bir hızla ilerler. Ancak çarşı içindeki yaya hareketi düzensizdir. Market önünde duran iki kişi bir anda karşıya geçmeye karar verebilir. Eczane önünde bekleyen biri, yaklaşan araca rağmen adım atabilir. Sürücü ise çoğu zaman bu hareketi erken okumaz.

Risk burada başlar.

Sürücü, çarşı içini ana arter gibi algılar. Oysa çarşı bir geçiş hattı değil, bir durma ve yön değiştirme alanıdır. Sabah saatlerinde insanlar işe yetişme telaşı ile hareket eder. Çocuklar okula yürür. Kısa mesafeli karşıya geçişler artar. Bu davranışın özelliği plansız olmasıdır. Yaya, boşluk gördüğünü düşünür. Sürücü ise akışın devam edeceğini varsayar.

Karar gecikmesi iki tarafta da oluşur.

Araç 40 km hızla ilerlerken sürücü bir anlık tereddüt yaşar. Fren mi yapılmalı, akış korunmalı mı? Bu yarım saniyelik gecikme, çarşı içindeki en kritik andır. Çünkü mesafe zaten kısadır. Yol geniş görünse de sabah park eden araçlar görüş açısını daraltır. Özellikle Atatürk Caddesi’ne bağlanan dar yan sokaklardan çıkan araçlar, dikkat dağılımını artırır.

Bu noktada sorun hız değil, zihinsel yüklenmedir.

Sabah 07:45 civarında bankamatik önünde oluşan kısa kuyruklar kaldırıma taşar. Bir kişi beklemek yerine yol kenarına yaklaşır. Aynı anda karşı yönden gelen araç farlarını yakmamış olabilir. Şubat ayı sabahlarında hafif nemli zemin, fren mesafesini milimetrik olarak uzatır. Bu uzama tek başına sorun değildir. Ancak karar gecikmesi ile birleştiğinde zincir etkisi yaratır.

Güzelyurt çarşı merkezi, fiziksel olarak riskli bir yol değildir. Ne dik bir eğim vardır ne de keskin bir viraj. Ancak davranışsal olarak sabah saatlerinde akış kırılır. Araç sürücüsü kendini ana yolda zanneder. Yaya ise boşluk gördüğünü düşünür. Bu iki algı çakıştığında temas ihtimali artar.

Özellikle okul günlerinde 08:00’e yaklaşırken yaya yoğunluğu belirgin şekilde artar. Çocuklar grup halinde yürür. Bir çocuk durur, diğeri devam eder. Sürücü ilkini fark eder, ikinciyi geç fark eder. Bu mikro zaman aralığı, çarşı merkezinin karakteristiğidir.

Burada çözüm hız düşürmekten önce algıyı değiştirmektir. Çarşı içi, geçiş hattı değil, karar alanıdır. Sabah saatlerinde her araç potansiyel bir duruşa, her yaya potansiyel bir ani harekete hazırdır.

Güzelyurt’ta sabah çarşı içi riskinin kaynağı yol yapısı değildir. İnsan davranışının zamana bağlı değişimidir. 07:30–08:15 arası bu değişim görünür hale gelir. Çarşı merkezi o saatlerde bir arter değil, yaşayan bir kesişim alanıdır.