Lefkoşa çevre yolu, sürücüye kesintisiz bir ritim sunar. Şerit genişliği nettir. Görüş uzundur. Tempo sabitlenir. Ancak Haspolat Çemberi’ne yaklaşıldığında bu ritmin kırılması gerekir. Risk tam burada başlar.

Çevre yolundan Haspolat’a yaklaşırken sürücü zihinsel olarak hâlâ transit akış modundadır. Yol geometrisi ani bir daralma ya da keskin bir viraj üretmez. Fiziksel eşik zayıftır. Bu nedenle hız azaltma kararı çoğu zaman birkaç saniye gecikir.

Haspolat Çemberi, yalnızca bir dönel kavşak değildir. Sanayi, Uluslararası Kıbrıs Üniversitesi ve Minareliköy yönü burada kesişir. Aynı anda farklı niyetler aynı alana girer. Çevre yolundan gelen tempo bu çoklu niyetle çarpıştığında kırılganlık oluşur.

Somut bir akşam senaryosu tipiktir. Saat 17.40. Çevre yolundan gelen bir araç, gün boyu sabit tempoda ilerlemiştir. Haspolat Çemberi görünür hale geldiğinde sürücü hâlâ çevre yolu hızında yaklaşır. Aynı anda sanayi bölgesinden çıkan bir araç çembere kontrollü girer. Hız farkı son anda fark edilir. Sert fren yapılır. Arkadaki araç bu gecikmeyi aynı sürede yönetemez.

Bu durum özellikle 16.30–18.30 arasında belirgindir. İş çıkışı saatlerinde hem çevre yolundan gelen hem de sanayi içinden çıkan araç sayısı artar. Tempo kırılması gereken noktada hız alışkanlığı birkaç saniye daha sürer.

Sabah saatlerinde de benzer bir patern oluşur. 07.30–09.00 arasında UKÜ yönüne giren araçlar çember çevresinde yoğunlaşır. Çevre yolundan gelen sürücü, çemberi şehir içi düğüm olarak değil, transit hattın devamı gibi algılayabilir.

Haspolat Çemberi’nin görsel yapısı bu yanılgıyı destekler. Alan açık görünür. Uzak mesafe görüşü sürücüye kontrol hissi verir. Ancak çember içindeki araçların hızı çevre yolundan daha düşüktür. Göreli hız farkı birkaç metre içinde kritik hale gelir.

Yağışlı havalarda risk büyür. Çevre yolu yüzeyi geniştir ve su tutabilir. Fren mesafesi uzar. Çembere yaklaşırken yapılan geç fren, aracın çember içine taşmasına neden olabilir.

Gece saatlerinde 22.00 sonrası trafik hacmi azalır. Bu azalma sürücüde “boşluk” algısı üretir. Ancak sanayi bölgesinden çıkan tek bir araç bile hız devam alışkanlığı ile çarpışabilir. Far yansımaları mesafe tahminini zorlaştırır.

Haspolat geçmişte daha düşük yoğunluklu bir geçiş alanıydı. Sanayi büyüdükçe ve üniversite hareketi arttıkça çember yükü yükseldi. Fiziksel yapı büyük ölçüde aynı kaldı, fakat davranış baskısı arttı.

Risk aşırı hız değildir. Çoğu sürücü yasal sınırlar içinde ilerler. Ancak çembere yaklaşırken hızın birkaç saniye geç azaltılması zincirleme fren üretir. Bu zincir genellikle küçük çaplı temaslarla sonuçlanır.

Haspolat’ta çevre yolundan çembere hız devam yanılması, alışkanlığın mekânı geç fark etmesidir. Yol karakteri değişmiştir, fakat sürücünün zihnindeki yol hâlâ çevre yoludur.

Kırılganlık tam bu gecikmede oluşur. Çevre yolu temposu çembere taşındığında, Haspolat düğümünde risk başlar.