Kaldırım Üstü Park Kültürü ve Şerit Daralması – Alsancak Eski Köy Ana Hattı

Alsancak eski köy merkezine girildiğinde yol genişliği fiziksel olarak çok değişmez. Ancak kullanım biçimi yolu fiilen daraltır. Özellikle dar sokak bölümünde kaldırım üstü park alışkanlığı, hattın davranış dinamiğini belirleyen ana unsurlardan biridir.

Eski köy dokusunda evler ve iş yerleri günümüz araç sayısına göre tasarlanmamıştır. Birçok hanede birden fazla araç bulunur. Otopark alanı yetersiz kaldığında çözüm kaldırım olur. Araçlar yarım kaldırım, yarım asfalt şeklinde park edilir. Bu durum yayalar için ayrı bir risk üretirken, araç akışını da daraltır.

Kaldırım üstü park yalnızca sabit bir engel değildir. Aynı zamanda görüşü de sınırlar. Yolun sağ tarafına park edilmiş yüksek araçlar, karşı yönden gelen trafiğin geç fark edilmesine neden olur. Özellikle akşam saatlerinde bu etki artar. Far ışıkları park etmiş araç yüzeylerinden yansır ve mesafe algısı zorlaşır.

Hafta içi 18:00 sonrası restoran ve küçük işletme hareketliliği ile park yoğunluğu artar. Bu saatlerde iki aracın karşılaşma alanı milimetrik hale gelir. Sürücülerin çoğu yavaşlar, ancak yavaşlama her zaman yeterli değildir. Yan ayna temasları ve çamurluk sürtmeleri sık görülür.

Bu bölümde tipik bir senaryo şudur: Sağ şeritte park eden araç nedeniyle anayol fiilen tek şeride düşer. Karşıdan gelen sürücü geçiş için dar boşluk bırakır. Aynı anda arkadan gelen üçüncü bir araç sabırsız davranır. Kısa mesafeli temas gerçekleşir. Hasar küçük görünür, fakat kusur tartışması büyür.

Cumartesi günü durum farklılaşır. Yerleşim içi rahatlık hissi nedeniyle sürücüler mesafe tahminini daha gevşek yapar. Ancak park sayısı artar. Yol geometrisi değişmez; fakat kullanılabilir alan azalır. Bu azalma sürücüler tarafından her zaman doğru okunmaz.

Alsancak eski köy ana hattında kaldırım üstü park, yalnızca estetik ya da düzen sorunu değildir. Trafik akışını doğrudan etkileyen bir davranış modelidir. Yolun dar yapısı, cep park düzeni ve ara yol çıkışları ile birleştiğinde temas potansiyelini yükseltir.

Bu bölümde risk hızdan değil, alan yanılgısından kaynaklanır. Sürücüler geçiş alanını olduğundan geniş algılar. Oysa gerçek genişlik park eden araçların konumuna göre sürekli değişir. Bu değişkenlik, hattın en tekrar eden mikro risklerinden biridir.