Karakum Anayolu – Akşam Saatlerinde Kısa Mesafe Dönüş Yanılgısı

Karakum anayolunda akşam saatleri, uzun akıştan çok kısa kararların zamanı olur. Sahil hattı boyunca markete uğrama, apartman önünde durma, birkaç yüz metre sonra geri dönme gibi hareketler artar. Yol değişmez; niyet kısalır. Risk bu kısalan niyetin anayol temposuyla çakışmasından doğar.

Sorun dönüş yapmak değildir. Dönüşün ne kadar kısa sürede tamamlanacağına dair yanlış beklentidir. Saat 18.30–20.30 arasında sürücü, “hemen döneceğim” düşüncesiyle hareket eder. Bu düşünce, arkadan gelen akışın hızını zihinde küçültür. Oysa anayol birkaç araç ötede hâlâ süreklidir.

Yerel bir durum sık tekrar eder. Anayolda ilerleyen araç, kısa bir dönüş için sinyal verir ve hızını çok az düşürür. Arkadaki araç, bu manevrayı akışın parçası sayar. Öndeki araç beklenenden daha geniş bir açıyla döndüğünde mesafe hızla kapanır. Fren yapılır; temas çoğu zaman hafiftir, fakat kapı köşeleri ve tampon uçları hasar alır.

Zamanlama belirleyicidir. Gün batımında dikkat parçalanır; deniz tarafı, yaya hareketi ve park–çık akışı aynı anda görünür. “Kısa” dönüşler gözde daha kısa görünür. Bu algı, dönüş süresini olduğundan az hesaplatır.

Bu davranış yeni değildir. Karakum sahil hattında kısa dönüşler yıllardır yapılır. Değişen, akşam saatlerinde bu dönüşlerin sayısının ve ardışıklığının artmasıdır. Yol aynı yol, dönüş aynı dönüş değildir; çünkü arkadaki akış daha yoğundur.

Karakum’da risk dönüş yapmak değildir.

Risk, kısa mesafe dönüşün akışı kesmeyeceğinin sanılmasıdır.

Bu yanılgı sessizdir, tekrar eder ve çoğu zaman akşam saatlerinde küçük temaslarla kayda geçer.