Karakum Anayolu – Akşam Saatlerinde Şerit Algısının Silinmesi

Karakum anayolunda şeritler gündüz nettir. Yol çizgileri, bordürler ve akış yönü kolay okunur. Akşam saatlerinde ise aynı yol tek geniş şerit gibi algılanmaya başlar. Fiziksel olarak hiçbir şey değişmez; algı değişir. Risk bu algı kaybından doğar.

Sorun yol çizgilerinin silinmesi değildir. Şeritlerin zihinde silinmesidir. Saat 18.30–20.30 arasında, deniz yönünden gelen ışık, far yansımaları ve dur–kalk akışı çizgileri arka plana iter. Sürücü, kendi şeridini takip etmek yerine “akan boşluğu” takip eder.

Yerel bir durum sık tekrar eder. Anayolda ilerleyen araç, park etmiş bir aracın yanından geçerken şeridini biraz genişletir. Aynı anda karşı şeritten gelen araç da benzer bir esneme yapar. İki araç da çizgiye değil, boşluğa bakar. Mesafe beklenenden dar kalır. Temas çoğu zaman ayna ya da kapı hizasında olur.

Zamanlama belirleyicidir. Akşamüstü trafik homojen değildir. Bir şerit hızlanır, diğeri yavaşlar. Bu asimetri, sürücüyü çizgiden çok akışa bağlar. Şerit sınırları zihinde esner. Karar bu esnemeye göre verilir.

Bu davranış yeni değildir. Karakum sahil hattında yıllardır aynı çizgiler vardır. Değişen, akşam saatlerinde bu çizgilerin karar mekanizmasından düşmesidir. Yol aynı yol, çizgi aynı çizgidir. Değişen, çizginin sürücü için anlamıdır.

Karakum’da risk şerit ihlali değildir.

Risk, şeritlerin akşam saatlerinde zihinsel olarak yok olmasıdır.

Bu kayıp sessizdir, tekrar eder ve çoğu zaman küçük temaslarla kayda geçer.