Lapta’da Aynı Yol, Farklı Saat: Risk Neden Değişir?

Aynı yol her zaman aynı riski taşımaz.
Lapta’da bu durum özellikle belirgindir. Gün içinde defalarca kullanılan bir yol, saat değiştikçe tamamen farklı kazalara zemin hazırlar.

Sabah saatlerinde risk genellikle aceleyle başlar.
Sürücüler işe ve okula yetişme telaşıyla hareket eder. Hız düşük olsa bile refleksler serttir. Ani frenler, kısa takip mesafeleri ve “önüm açılır” düşüncesi sabah trafiğinin temel karakteridir. Bu saatlerde yaşanan hasarlar çoğunlukla dur-kalk kaynaklıdır.

Öğle saatlerine gelindiğinde aynı yol daha sakin görünür.
Trafik akışı düzenlidir, sürücüler kendilerini daha güvende hisseder. Ancak bu güven duygusu beraberinde dikkat dağınıklığını getirir. Telefonla konuşmak, yol kenarına kısa süreli park etmek veya sinyalsiz manevralar bu saatlerde daha sık görülür. Hasar türü değişir, ama risk ortadan kalkmaz.

Akşamüstü saatlerinde yolun karakteri bir kez daha dönüşür.
Gün yorgunluğu, eve dönüş telaşı ve artan çevresel hareketlilik üst üste biner. Aynı noktada sabah frenle biten bir durum, akşamüstü zincirleme hasara dönüşebilir. Sürücüler yolun sabahki halini hatırlar ve riskin değiştiğini fark etmez.

Gece saatlerinde ise farklı bir yanılgı devreye girer:
“Yol boş.”
Bu varsayım, sürücülerin hızlarını ve manevra cesaretini artırır. Görüşün azaldığı, yol kenarlarının seçilmesinin zorlaştığı saatlerde yapılan küçük hatalar daha büyük sonuçlar doğurur. Aynı yol, bu kez görünmeyen risklerle doludur.

Lapta’da aynı yol üzerinde yaşanan kazalar incelendiğinde, belirleyici olan unsur asfalt ya da yol genişliği değildir.
Belirleyici olan saatin sürücünün zihnini nasıl etkilediğidir. Sabah acele, öğlen rahatlık, akşam yorgunluk, gece ise aşırı güven duygusu riskin şeklini değiştirir.

Bu nedenle “bu yolda hep geçiyorum, sorun olmuyor” düşüncesi yanıltıcıdır.
Sorun yolun kendisi değil, yolun hangi saatte kullanıldığıdır. Aynı noktada sabah yapılan hata ile gece yapılan hata farklı sonuçlar üretir.

Lapta’da trafik riskini anlamak için yolu değil, zamanı okumak gerekir.
Saat değiştikçe refleksler değişir, refleksler değiştikçe hasar türü değişir.

Aynı yol kalır.
Ama risk, saatle birlikte yer değiştirir.