Ortaköy Geçiş Bandında Yaya Algısının Geç Devreye Girmesi

Lefkoşa Kuzey omurgasında, Gönyeli – Ortaköy geçiş bandı fiziksel olarak geniş ve akıcı bir hat sunar. Şeritler belirgindir, yüzey düzgündür ve sürüş konforludur. Ancak özellikle 17.00–19.00 aralığında, yaya algısı sürücü zihninde geç devreye girer. Risk fiziksel kör noktadan değil, bağlamın yanlış okunmasından doğar.

Bu hat yerleşim içi karakter taşır. Ancak görsel genişlik ve akış düzeni, sürücünün yolu yarı arter gibi algılamasına neden olur. Bu algı değişimi, yaya ihtimalini zihinsel olarak arka plana iter.

Risk burada başlar.

Sürücü geniş ve açık görünen hatta ilerlerken dikkatini önündeki araçlara ve çember yönüne odaklar. Yol kenarındaki yaya hareketi ikinci planda kalır. Özellikle yan sokak bağlantılarına yakın noktalarda bir yaya aniden yola adım attığında tepki süresi kısalır.

Somut bir senaryo 18.12 civarında tipiktir.

Ortaköy yönüne ilerleyen bir araç geçiş bandında sabit hızla ilerler. Sağ kenarda iç sokaktan çıkan bir yaya karşıya geçmek için adım atar. Sürücü yayanın hareketini geç fark eder çünkü zihinsel odak çembere ve şerit konumuna yöneliktir. Ani fren yapılır. Arkadaki araç da zincirleme fren tepkisi verir.

Bu noktada hız aşırı değildir. Sorun yaya ihtimalinin geç hesaba katılmasıdır.

Geniş yol algısı, sürücünün risk haritasını değiştirir. Dar sokaklarda sürücü yaya bekler. Geniş hatta ise yaya olasılığı zihinsel olarak azalır. Bu bağlam yanılgısı birkaç saniyelik gecikme üretir.

Yaz aylarında akşam saatlerinde sosyal hareketlilik artar. Market ve konut çevresinde yaya geçişleri sıklaşır. Kışın ise erken kararan saatlerde yaya silueti zeminden daha geç ayrışabilir. Özellikle koyu kıyafetli yayalar gölge bantlarında geç algılanır.

Ortaköy geçiş bandında bir diğer etki karşıdan gelen far ışıklarıdır. Yoğun saatlerde far parlaması yaya konturunu bastırabilir. Göz adaptasyonu birkaç saniye alır. Bu adaptasyon süresi boyunca yaya algısı zayıflar.

Bu kesitte yaşanan risk çoğu zaman düşük hızda sert frenle atlatılır. Ancak arka zincir etkisi oluşur. Özellikle yoğun akşam saatlerinde birkaç saniyelik dalgalanma tüm hattı etkileyebilir.

Lefkoşa Kuzey omurgasında Gönyeli – Ortaköy geçiş bandı fiziksel olarak güvenlidir. Ancak bağlamın geniş yol olarak algılanması, yaya faktörünün zihinsel olarak geç devreye girmesine neden olur. Bu gecikme, akşam saatlerinde tekrar eden mikro risk üretir.