Osman Paşa Caddesi’nde Erken Sinyal Yanılgısı

Osman Paşa Caddesi, Meclis önü ile Pronto Çemberi arasında akışın sürekli ama kırılgan olduğu bir hat olarak çalışır. Gün içinde şeritler dolar, akşamüstüyle birlikte boşluklar açılır. Risk, bu boşlukların sinyalin anlamını değiştirdiği anda ortaya çıkar.

Sorun hız değildir. Sinyalin erken verilmesidir. Caddede dönüşler ve şerit değişimleri çoğu zaman yüzlerce metre önceden sinyalle ilan edilir. Bu erken sinyal, arkadan gelen sürücü için “hemen şimdi” değil, “birazdan” anlamına gelir. Takip mesafesi buna göre ayarlanır. Oysa öndeki araç henüz hız kesmemiştir.

Zaman kalıbı belirgindir. 17.30–19.00 arasında, bankalar ve mağazalar önünde dur–kalk başlar. Sağ şerit kırılganlaşır, sol şerit akışı taşır. Erken yanan sinyal, arkadaki sürücünün zihninde yavaşlama beklentisi yaratır. Bu beklenti gerçekleşmediğinde, küçük bir zaman farkı mesafeyi anlamsızlaştırır.

Yerel alışkanlık yanılgıyı büyütür. Osman Paşa’yı her gün kullananlar, dönüş kararını erkenden ilan etmenin “daha güvenli” olduğunu düşünür. Ancak bu cadde, erken ilanı değil eşzamanlı kararı tolere eder. Sinyal niyet bildirir, hız bildirmez. Bu ayrım gözden kaçar.

Somut bir akşam sahnesi sık yaşanır. Sol sinyal uzun süre yanar, araç akışta kalır. Arkadaki sürücü yaklaşır, hızını sabitler. Öndeki araç aniden yavaşladığında fren yapılır. Mesafe vardır ama zamanlama yetmez. Temas düşük hızda olur ya da son anda durulur. Neden nettir: erken verilen sinyalin geç okunan etkisi.

Osman Paşa Caddesi’nde risk, sinyalin kendisinden değil, sinyal ile hareket arasındaki süreden doğar. Akşam saatlerinde bu süre uzadıkça, cadde daha kırılgan hale gelir.