Pronto Çemberi’nde Göz Temasıyla Anlaşma Yanılgısı

Pronto Çemberi’nin küçük çapı, sürücüler arasında sessiz bir iletişim kurulduğu hissini doğurur. Alan daraldıkça bakışlar hızlanır. Sürücüler, önündeki aracın niyetini sinyalden çok göz temasından okuyabileceğini varsayar.

Özellikle 17.00–18.30 arasında Meclis yönünden gelen araçlar çembere yaklaşırken hız zaten düşüktür. Bu yavaşlık, “birbirimizi görüyoruz” algısını güçlendirir. Sağa Dereboyu’na dönecek araç, önündekinin sola İngiliz Elçiliği yönüne kıracağını bakıştan anladığını düşünür. Ancak bu bakış, çoğu zaman niyeti değil tereddüdü yansıtır.

Risk, bu sessiz anlaşmanın bozulduğu anda ortaya çıkar. Ön araç, dönüş kararını son anda netleştirir. Arkadaki araç, sözsüz bir uzlaşma olduğunu varsayarak frene hazırlıksız yakalanır. Çemberin küçüklüğü, bu yanlış okumanın telafisine izin vermez.

Yerel bir senaryo sık görülür. Akşamüstü ışıklar yanmaya başlamışken iki araç çembere peş peşe girer. Kısa bir bakış olur. Ön araç aniden yönünü değiştirir. Arkadaki araç, bu değişimi beklemediği için çok kısa mesafede durmak zorunda kalır. Temas düşük hızda ama ani gerçekleşir.

Bu noktada risk, sinyal eksikliğinden çok bakışla anlaşılabileceği varsayımından doğar. Pronto Çemberi, küçük alanın sürücülere fazla anlam yüklediği yerlerden biridir. Bu davranış, aynı saatlerde tekrar ederek kalıcı bir desen oluşturur.