SALAMİS ANTİK KENT GİRİŞİNDE YAYA–ARAÇ ALGILAMA FARKI

Konum: Salamis ören yeri ana giriş kapısı önü
Davranış: Yaya önceliği varsayımı
Zaman: Gün boyu, özellikle 10.00–17.00

Salamis giriş hattında risk yalnızca araçtan doğmaz.
Risk beklenti farkından doğar.

Antik kent girişinde araçlar yavaşlar. Çünkü giriş alanı dar değildir ama psikolojik olarak “alan değişimi” hissi üretir. Sürücü turistik bir alana girdiğini bilir. Bu bilgi hız düşürür.

Ancak bu hız düşüşü tüm sürücüler için aynı değildir.

Yaya davranışı burada farklı çalışır.

Ziyaretçiler çoğu zaman yol çizgisine bakmaz. Otoparktan giriş kapısına doğru düz bir hat izler. Çocuklu aileler, grup halinde yürüyen turistler ve fotoğraf çeken ziyaretçiler araçların hızını düşük varsayar.

Sürücü ise yayayı son anda fark edebilir.

Somut senaryo nettir. Saat 11.15. Bir aile park alanından giriş kapısına yürür. Baba önde, çocuk arkada kalmıştır. Araç yavaşlamaktadır ama tamamen durmamıştır. Çocuk aniden yolu geçer.

Sürücü frene basar.

Burada sorun hız değildir.
Sorun karşılıklı varsayımdır.

Yaya → “Araç yavaşladı, durur.”
Sürücü → “Yaya bekler.”

Bu iki varsayım aynı anda kırılır.

Salamis giriş hattında yaya hareketi düzensizdir. Işık yoktur. Kontrollü geçiş çizgisi algısı zayıftır. Giriş alanı açık ve geniş olduğu için sürücü net bir durma noktası görmez.

Bu belirsizlik karar süresini uzatır.

Özellikle yabancı sürücüler yaya önceliği kültürünü farklı yorumlayabilir. Yerel sürücü alanı tanır ve yavaşlar. Turistik araç ise akışı kesmek istemeyebilir.

Bu davranış farkı küçük temasların temelini oluşturur.

Risk saatten bağımsızdır. Ancak 10.00–17.00 arası yaya hareketi yoğunlaştığında belirginleşir.

Bir araç yavaşlar.
Bir yaya devam eder.
Karar bir saniye gecikir.

Mesafe aniden daralır.

Bu Salamis’in ilk davranış halkasıdır.