SULAMA KANALI GEÇİŞİNDE ANİ HIZ DÜŞÜŞÜ

Güzelyurt Düzlüğü, Kuzey Kıbrıs’ın en aldatıcı sürüş alanlarından biridir. Yol uzun, düz ve kesintisiz görünür. Tarla sınırları iki yana açılır. Görüş mesafesi kilometrelerce uzanıyormuş hissi verir. Bu fiziksel açıklık sürücüde sabit hız konforu oluşturur.

Ancak bu düzlüğün içinde küçük kırılma noktaları vardır. Bunların başında sulama kanalı geçişleri gelir.

Ana yol, belirli aralıklarla sulama kanallarını köprü benzeri dar geçişlerle aşar. Bu geçişler dramatik değildir. Yol daralmaz gibi görünür. Ancak yan bağlantılar ve tarla girişleri tam bu noktaların çevresinde yoğunlaşır. Özellikle yaz ve hasat dönemlerinde, 16.30 ile 18.30 arasında tarımsal hareketlilik artar.

Risk yolun kendisi değildir. Risk hızın sürekliliğidir.

Güzelyurt Düzlüğü’nde sürücüler genellikle sabit ve konforlu bir hız tutturur. Direksiyon düz pozisyondadır. Fren ihtiyacı nadiren doğar. Bu sabitlik, ani hız düşüşlerine karşı hazırlıksızlık üretir.

Sulama kanalı geçişine yaklaşırken çoğu zaman bir traktör ya da tarım aracı yan bağlantıdan ana yola katılır. Bu araçlar kısa mesafede hızlanamaz. Ana yoldaki hız ile tarım aracının çıkış hızı arasında belirgin fark oluşur.

Somut bir senaryo tipiktir. Saat 17.10. Portakal bahçelerinden çıkan bir traktör sulama kanalı yanındaki toprak bağlantıdan ana yola girer. Ana yolda sabit hızla ilerleyen araç, traktörü ilk fark ettiğinde mesafe güvenli görünür. Ancak düz yol algısı fren kararını geciktirir. Sürücü hızını azaltmaya geç başlar. Fren yapılır fakat hız farkı beklenenden büyüktür. Arkadaki araç zincirleme fren yapmak zorunda kalır.

Bu hatta risk çoğu zaman çarpışma değil, ani fren zinciridir. Tampon mesafeleri sabit hız mantığına göre ayarlanmıştır. Ancak sulama geçişlerinde hız farkı ani oluşur.

Bir başka kırılma noktası da şudur: Kanal köprülerinde asfalt dokusu hafif değişebilir. Bu değişim sürücünün dikkatini yol yüzeyine çeker. O sırada yan bağlantıdan çıkan araç geç algılanabilir. Dikkat birkaç saniye bölünür.

Akşam saatlerinde güneş alçaldığında kanal çevresindeki ağaç ve sulama yapıları gölge üretir. Gölge içinde bekleyen bir tarım aracı, düzlüğün parlak zemininden gelen sürücü tarafından geç fark edilebilir.

Güzelyurt Düzlüğü’nün psikolojisi “kesintisizlik” üzerine kuruludur. Oysa sulama kanalı geçişleri kesintidir. Küçük, sessiz ve düzenli tekrar eden kesintiler.

Yol mühendisliği düzgündür. Görüş açıktır. Ancak düz yol, sürücü zihninde tehlikesizlik algısı üretir. Ani hız düşüşü bu algıyı kırar. Fren refleksi birkaç saniye geç devreye girer.

Düzlük sürekli değildir. Tarımsal yaşamla kesilir. Sulama kanalları sadece su taşımaz. Trafik ritmini de değiştirir.

Güzelyurt hattında hız genellikle sorun değildir. Sorun, hızın hiç değişmeyecek sanılmasıdır.