Girne – Değirmenlik Hattı | Yağmurdan 12–36 Saat Sonra

Girne’den Değirmenlik yönüne uzanan dağ hattı, yağmur sırasında değil, yağmurdan sonra karakter değiştirir. Özellikle Beşparmak geçişine yaklaşan eğimli kesitlerde yol yüzeyi kuru görünür; fakat lastik tepkisi beklenenden geç gelir. Risk burada başlar.

Yağmurun ilk saatlerinde sürücüler temkinlidir. Görüş düşer, hız doğal olarak azalır. Ancak yağış kesildikten sonra yol görsel olarak normale döner. Asfalt koyulaşmış olsa da su birikintisi yoktur. Bu “normale dönmüş” görüntü, zihinsel olarak da normale dönüldüğü varsayımını üretir.

Gerçekte ise yüzey dinamiği henüz normale dönmemiştir.

Girne – Değirmenlik hattında kireçtaşı oranı yüksek zemin, suyu tamamen yüzeyden uzaklaştırmaz. İnce bir film tabakası oluşur. Bu tabaka gözle seçilmez. Yol kuru sanılır. Oysa lastik ile asfalt arasındaki sürtünme katsayısı düşüktür. Fren basıncı uygulandığında araç, beklenen mesafede yavaşlamaz.

Bu etki özellikle uzun eğimli inişlerde belirgindir. Değirmenlik’e doğru süzülen kesitlerde sürücü hızını bilinçli olarak artırmaz; ancak yerçekimi doğal bir ivme üretir. Fren kararı çoğu zaman viraj girişinde verilir. Oysa film tabakası nedeniyle tepki gecikir.

Tipik bir senaryo şöyledir:
Girne yönünden gelen bir araç, dağ hattında orta hızla ilerler. Yağmur bir gün önce yağmıştır. Hava açıktır. Yol kuru görünmektedir. Viraja yaklaşırken sürücü her zamanki noktada frene basar. Araç beklenenden daha geç yavaşlar. Çizgiye yaklaşır. Karşı şerit doludur. Sürücü direksiyonu düzeltmek zorunda kalır. Fiziksel temas olmayabilir; fakat ani manevra zinciri başlar.

Bu hatta sorun hız değildir.
Sorun fren kararının referans noktasıdır.

Sürücü, kuru asfalt referansına göre fren zamanlaması yapar. Oysa zemin henüz o referansı desteklemez. 1–2 saniyelik gecikme, dağ yolunda mesafeyi dramatik biçimde değiştirir.

Yağmurdan 12–36 saat sonra risk artar. İlk 6 saatte temkin hâkimdir. 48 saat sonra yüzey tamamen kurur. En kırılgan zaman aralığı, yolun görsel olarak normalleştiği fakat fiziksel olarak tam normale dönmediği dönemdir.

Girne – Değirmenlik hattında bunun bir başka etkisi daha vardır. Sabah ve akşam saatlerinde sıcaklık farkı oluşur. Gölgede kalan kesitler daha geç kurur. Özellikle ağaçlık ve kuzeye bakan virajlarda zemin farklı davranır. Sürücü bir virajda normal tepki alırken, bir sonraki virajda aynı tepkiyi alamayabilir.

Bu değişkenlik algıyı yanıltır.

Dağ yolunda risk çoğu zaman dramatik değildir. Büyük kazalar nadirdir. Ancak çizgi ihlalleri, ani frenler ve arkadan gelen aracın mesafeyi koruyamaması sık görülür. Özellikle sabah 07.00–09.00 ve akşam 16.30–18.30 arası yoğunluk arttığında, bu küçük gecikmeler zincirleme reaksiyon üretir.

Bir diğer önemli unsur da psikolojik rahatlamadır. Yağmurun bitmesi, sürücüde “zor koşul geçti” algısı oluşturur. Oysa zemin fiziksel olarak hâlâ geçiş evresindedir. Bu uyumsuzluk dağ hattında daha keskin hissedilir çünkü hızlar düz ovaya göre daha yüksektir ve viraj yarıçapları daha dardır.

Sorun ani kayma değildir.
Sorun, yavaşlamanın beklenenden geç başlamasıdır.

Girne – Değirmenlik hattında yağmur sonrası dönemde oluşan risk, sürücünün hatasından çok referans alışkanlığından doğar. Aynı noktada, aynı basınçla yapılan fren, farklı bir mesafe üretir. Bu fark çoğu zaman birkaç metreyle sınırlıdır. Ancak dağ yolunda birkaç metre, şerit sınırını değiştirebilir.

Bu bir hız problemi değildir.
Bu bir zamanlama problemidir.

Yağmur bitmiştir.
Yol normal görünür.
Fakat zemin hâlâ geçiş halindedir.

Dağ yolunda en görünmez risk, gözle seçilemeyen bu gecikmedir.