Yeniboğaziçi – Mağusa Giriş Hız Devam Yanılması

Konum: Gazimağusa – Yeniboğaziçi bağlantı aksı | Şehir çıkışı sonrası yerleşim başlangıcı | 16.30–19.00

Gazimağusa’dan Yeniboğaziçi yönüne ilerleyen hat, sürücüye uzun süre şehir dışı karakteri sunar. Şeritler geniştir. Yol düz ilerler. Sağ ve sol tarafta yapı yoğunluğu şehir merkezine kıyasla azalır. Bu azalma, zihinsel olarak “yerleşim bitti” hissi üretir.

Risk tam burada başlar.

Mağusa çıkışı sonrası yol fiziksel olarak daralmaz. Ani bir kasis ya da belirgin bir mimari eşik yoktur. Ancak birkaç yüz metre sonra Yeniboğaziçi yerleşimi başlar. Bu başlangıç tabelayla duyurulur fakat yol geometrisi hız düşürmeyi zorunlu kılmaz.

Sürücü hızını bilinçli olarak korur.

Bu durum hız aşımından değil, devam algısından kaynaklanır. Şehirden çıkan sürücü zihinsel olarak açık yola geçtiğini düşünür. Oysa yol kısa süre içinde yerleşim alanına bağlanır. Bu geçiş yumuşaktır ve tam da bu nedenle algısal olarak fark edilmez.

16.30–19.00 arası bu eşik belirginleşir. İş çıkışı trafiği Mağusa’dan Yeniboğaziçi yönüne akar. Araç sayısı artar fakat akış hâlâ şehir temposundadır. Aynı saatlerde Yeniboğaziçi içinden ana yola katılım başlar. Market çıkışları, site dönüşleri ve kısa mesafeli hareketlilik artar.

Somut senaryo nettir. Mağusa’dan çıkan bir araç, uzun düz kesitte 60–70 km hızla ilerler. Önünde açık bir hat vardır. Ancak birkaç yüz metre sonra sağdan bir site bağlantısı, soldan bir yan yol katılımı veya belediye hattına dönüş başlar. Ana hat sürücüsü bu katılımı geç fark eder.

Buradaki risk büyük çarpışma değildir. Risk, ani fren ve mesafe daralmasıdır.

Yerleşim başlangıcında park eden araçlar ve kısa duruşlar görülmeye başlar. Ancak hız devam algısı henüz kırılmamıştır. Bu kırılma genellikle ilk ani frenle olur.

Yeniboğaziçi girişinde fiziksel bir kapı etkisi yoktur. Yol daralmaz. Ağaç hattı ani değişmez. Bu nedenle sürücü davranışı çevresel olarak tetiklenmez. Hız düşürme kararı bilinçli olarak verilmelidir. Oysa çoğu sürücü bu kararı birkaç yüz metre geç verir.

Özellikle yaz aylarında bu eşik daha karmaşık hale gelir. Salamis yönünden gelen turist akışı ile Mağusa çıkış trafiği çakışır. Yabancı plakalı araçlar yerleşim başlangıcını daha geç fark edebilir. Yerel sürücü ise bölgeyi bildiği için yavaşlama bekler. Bu beklenti farkı küçük sürtme ve sert fren olaylarına yol açabilir.

Bir diğer unsur da yolun görsel genişliğidir. Açık tarım arazileri yerleşim başlangıcında hâlâ devam eder. Yapılaşma bir anda yoğunlaşmaz. Bu da psikolojik olarak “henüz köy başlamadı” hissi üretir.

Oysa belediye hattına yaklaşırken yan katılımlar artar.

Akşamüstü güneşin batıdan düşük açıyla vurması da görüş kontrastını etkiler. Sağdan çıkan aracın silueti asfaltla birleşebilir. Hız devam eden araç, katılımı birkaç saniye geç algılar.

Bu eşik sürekli değildir. Gece saatlerinde trafik azalır ve hız doğal olarak düşer. Sabah saatlerinde ise henüz iş çıkışı yoğunluğu oluşmamıştır. Ancak akşam saatleri iki ritmin kesiştiği zaman dilimidir.

Yeniboğaziçi – Mağusa giriş aksı, tasarımsal olarak sorunlu değildir. Şerit yapısı düzgündür. Ancak algısal geçiş yumuşaktır. Bu yumuşaklık, hızın yerleşime taşınmasına neden olur.

Hız devam yanılması, fiziksel bir hata değildir. Zihinsel geçiş gecikmesidir.

Yol aynı kalır.
Şerit değişmez.
Yerleşim başlar.

Sürücü zihni birkaç yüz metre geride kalır.