Yenikent’te Sınır Yetişme Hızlanması Davranışı

Yenikent hattı, Gönyeli Çemberi’nden Metehan geçişine doğru uzanan batı aksın en belirgin psikolojik dönüşüm noktasıdır. Fiziksel olarak geniş ve akıcı bir yol sunar. Ancak sabah saatlerinde 07.00–09.00 aralığında bu hat yalnızca bir ulaşım yolu değil, bir hedef koridoruna dönüşür. Risk hızdan değil, “yetişme” psikolojisinden doğar.

Metehan geçişi, belirli saatlerde yoğunlaşma üretir. Bu yoğunluğu bilen sürücüler, Yenikent’e girdikleri andan itibaren bilinçli ya da bilinçsiz şekilde tempo artırır. Amaç sınır kapısına daha erken ulaşmaktır. Bu hızlanma çoğu zaman hız limiti aşımı değildir. Ancak bağlama göre fazladır.

Risk burada başlar.

Yenikent içinden geçen araç, geniş yol algısıyla gaz pedalına daha kararlı basar. Önündeki araç sabit hızla ilerlerken arkadaki sürücü küçük boşlukları kapatma eğilimine girer. Bu eğilim yakın takip davranışını tetikler.

Somut bir senaryo 08.12 civarında tipiktir.

Gönyeli yönünden gelen bir araç Yenikent geniş hattına girer. Sürücü saate bakar. Sınırda yoğunluk oluşmadan geçmek istemektedir. Hız birkaç kilometre artar. Ön araç hafif yavaşladığında tepki süresi daralır. Sert fren yapılır. Arkadaki araç da zincirleme tepki verir. Çarpışma çoğu zaman yaşanmaz, fakat tampon mesafesi kritik eşiğe iner.

Bu noktada fiziksel yol koşulları uygundur. Sorun psikolojiktir.

Yetişme baskısı sürücünün risk algısını değiştirir. Normalde tolere edilmeyecek bir mesafe, “zaman kazancı” adına kabul edilir. Bu kabul birkaç saniyelik avantaj sağlayabilir. Ancak ani yavaşlamalarda zincirleme baskı üretir.

Yaz aylarında açık ve net görüş koşulları güven hissini artırır. Sürücü hız artışını riskli görmez. Kışın ise ıslak asfalt üzerinde aynı hız artışı daha uzun fren mesafesi gerektirir.

Yenikent hattında bir diğer etki ağır araç varlığıdır. Metehan yönünde zaman zaman tır ve servis araçları bulunur. Hızlanma refleksi bu araçlara yaklaşıldığında ani şerit değişimi doğurabilir. Bu da ikinci bir risk katmanı oluşturur.

Yetişme davranışı yalnızca sabah saatlerinde değil, akşam 16.45 sonrası geri dönüşte de görülür. Sürücü sınırdan önceki yoğunluğu geçmek için tempo artırır. Ancak geri dönüş akışı daha değişkendir.

Yenikent fiziksel olarak düzenli bir koridordur. Ancak Metehan hedefi, bu hattı psikolojik olarak farklılaştırır. Yol aynı kalır. Şeritler değişmez. Değişen, sürücünün zihinsel önceliğidir.

Lefkoşa batı omurgasında Yenikent, sınır yetişme hızlanması davranışı nedeniyle tekrar eden mikro risk üretir. Bu risk görünmezdir. Ancak belirli saat aralıklarında aynı refleks tekrarlandığında zincirleme fren eşiğine dönüşebilir.