Yenikent Geniş Yol Algısında Hız Taşıma Etkisi

Yenikent hattı, Gönyeli Çemberi’nden Metehan yönüne doğru ilerlerken sürücüye geniş ve konforlu bir koridor hissi verir. Şeritler nettir, yol yüzeyi düzgündür ve görüş mesafesi açıktır. Bu fiziksel açıklık, özellikle sabah saatlerinde hızın bilinçsizce taşınmasına neden olur.

07.15–09.00 aralığında akış iki farklı psikoloji taşır. Bir grup sürücü sınır geçişine yetişme baskısıyla ilerlerken, diğer grup yalnızca ana arter konforuyla hızını korur. Yol genişliği, yerleşim içi bağlamı ikinci plana iter.

Risk burada başlar.

Geniş yol algısı, hızın bağlama göre yeniden değerlendirilmesini geciktirir. Sürücü kendini ana arterde hisseder. Oysa Yenikent hattı, yan sokak katılımları ve servis araçları nedeniyle tam anlamıyla kesintisiz bir arter değildir.

Somut bir senaryo 08.05 civarında tipiktir.

Yenikent boyunca sabit ve rahat tempoda ilerleyen bir araç, sağdan katılım yapan servis minibüsünü geç fark eder. Çünkü sürücünün zihni açık yol temposuna ayarlanmıştır. Ani fren yapılır. Arkadaki araç da hız farkı nedeniyle sert tepki verir.

Bu noktada hız limit aşımı olmayabilir. Sorun hızın bağlama göre yüksek olmasıdır.

Yaz aylarında açık hava koşulları ve kuru asfalt sürücüye güven verir. Hız artışı riskli hissettirmez. Kışın ise ıslak yüzeyde aynı hız, daha uzun fren mesafesi gerektirir. Bu fark yoğun saatlerde zincirleme baskıyı artırır.

Yenikent hattında bir diğer etki ağır araç ve servis akışıdır. Geniş yol temposu ile yavaş ilerleyen araçlar arasında hız farkı oluşur. Bu fark son anda yapılan şerit değişimlerini tetikler.

Geniş yol algısı aynı zamanda yakın takip davranışını da besler. Mesafe yeterli görünür. Ancak ani yavaşlamalarda tepki süresi daralır.

Yenikent fiziksel olarak düzenli bir aks olabilir. Ancak Metehan hedefi ve geniş yol hissi birleştiğinde hız taşınması davranışı ortaya çıkar. Bu davranış tekrar eden bir sabah paterni üretir.

Lefkoşa batı omurgasında Yenikent, hızdan değil hızın bağlamla uyumsuzluğundan risk üretir. Yol değişmez. Şeritler değişmez. Ancak sürücünün zihinsel tempo ayarı birkaç kilometre yükseldiğinde zincirleme fren eşiği oluşabilir.