Yerel Sürücü Alışkanlığı ve Ezber Riski

Eski Lefkoşa–Girne Yolu’nda risk, yolun fiziksel özelliklerinden çok alışkanlıkta birikir. Bu hattı düzenli kullananlar için virajlar, inişler ve görüş kırılmaları ezbere dönüşür. Direksiyon açıları, fren noktaları ve karşıdan aracın nerede görüneceği zihinde önceden çizilmiştir. Bu ezber, yolu rahatlatır; ama aynı anda yanıltır.

Alışkanlık, sürücünün çevresel sinyalleri daha geç okumasına neden olur. Yol “tanıdık” olduğu için dikkat genişlemez; daralır. Gözler, alışılmış noktaları arar. Oysa çevre değişmiştir. Site çıkışları çoğalmış, yan bağlantılar artmış, aydınlatma parça parça eklenmiştir. Ezber, bu yeni sinyalleri geç algılar.

Sabah ve akşam saatlerinde bu durum daha görünür olur. Bölge sakinleri yolu akıcı ama temkinli bir ritimle kullanırken, aynı hatta kısa yol arayanlar farklı bir beklentiyle girer. Ezberli sürücü karşıdan geleni bekler; yandan katılımı beklemez. Kısa yol arayan ise virajın davranışını bilmez; düz sanır, erken gevşer. İki beklenti aynı anda çalışır.

Bu çatışma genellikle düşük hızda yaşanır. Sert çarpışmalar nadirdir; ama sürekli temaslar olur. Ani frenler, beklenmedik duruşlar ve geç fark edilen karşılaşmalar, yolun bu bölümünde tekrar eder. Sorun hız değil; zamanlamadır. Ezber, doğru zamanda güncellenmediğinde hata üretir.

Geçmişte bu yol ana arterken herkes temkinliydi; çünkü zordu. Ana yol olmaktan çıktıktan sonra, ezber güven duygusu yarattı. Bu güven, yolun değişen çevresine rağmen aynı reflekslerle ilerlemeye yol açtı. Oysa yolun çizgisi aynı kalsa da, kullanım profili değişmiştir.

Bugün Eski Lefkoşa–Girne Yolu’nda risk, virajın kendisinde değil; virajın ezbere alındığı anda ortaya çıkar. Alışkanlık, doğru bilgiyle yenilenmediğinde, yolu bilenle bilmeyeni aynı noktada karşı karşıya getirir. Bu hat, sürücüden hızdan önce uyanıklık ister.