Yoğun Akışta Erteleme Kaynaklı Şerit Sıkışması

Lefkoşa – Girne Boğaz | Hafta İçi | 16.45–18.15

Lefkoşa’dan Girne yönüne uzanan Boğaz hattı iş çıkışı saatlerinde karar üretir. Ancak bu kararlar ani değildir. Çoğu zaman ertelenmiş kararlardır.

Sürücü uzun süre aynı şeritte ilerler. Yol geniştir. Akış düzenlidir. Ayrım noktası uzaktan görünür. Ancak zihinsel karar çoğu zaman son metrelerde netleşir.

Sorun hız değildir.
Sorun kararın geç sabitlenmesidir.

Boğaz’a yaklaşırken bazı araçlar sanayiye, bazıları Girne merkezine, bazıları yan bağlantılara yönelir. Ancak sürücü bu yön seçimini erken yapmak yerine akış içinde kalmayı tercih eder. “Biraz daha ileride karar veririm” düşüncesi oluşur.

Tipik senaryo şöyledir:
Sağ şeritte ilerleyen bir araç aslında Girne merkezine devam edecektir. Ancak ayrım noktasına yaklaşana kadar şerit değiştirmez. Ayrım tabelasını net gördüğü anda sola geçmeye karar verir. Sol şeritteki araç hızını korumaktadır. Sağdaki araç sinyal verir fakat alan daralmıştır.

Sol şerit hafif fren yapar.
Arkadaki araç daha sert fren yapar.
Zincir başlar.

Bu sıkışma fiziksel daralma nedeniyle oluşmaz. Yol geniştir. Şeritler nettir. Ancak kararın ertelenmesi zaman alanını daraltır.

16.45–18.15 arasında bu desen belirgindir. Trafik tamamen sıkışık değildir. Ancak yoğunluk artmıştır. Sürücü manevra için alan olduğunu düşünür. Oysa hızlar yüksektir ve mesafeler kısa sürede kapanır.

Bir diğer unsur da iş çıkışı zihinsel yorgunluğudur. Sürücü gün boyu karar vermiştir. Yol üzerinde karar verme eşiğini geciktirebilir. Bu gecikme manevraya dönüşürken ani olur.

Boğaz hattında ayrıca yokuş etkisi vardır. Yokuş çıkarken hızlar doğal olarak değişir. Şerit değiştirme sırasında hız farkı büyüyebilir.

Bu hatta kazalar genellikle şerit değişimi sırasında yan temas ya da ani fren zinciri şeklindedir. Büyük kazalar nadirdir. Ancak sıkışma dalgası 500 metre geriye kadar uzayabilir.

Sorun yanlış şerit seçmek değildir.
Sorun doğru şeridi geç seçmektir.

Erteleme davranışı yoğun akışta daha risklidir. Sürücü son anda karar verdiğinde diğer sürücüler henüz o karara uyum sağlamamıştır.

Bu bir hız problemi değildir.
Bu bir karar zamanlaması problemidir.

Lefkoşa – Girne Boğaz hattında risk, fiziksel yol yapısından değil zihinsel gecikmeden doğar.

Yol açık görünür.
Alan var gibi hissedilir.
Ancak zaman daralmıştır.

Şerit sıkışması tam bu anda oluşur.