“Ben Burayı Biliyorum” Diyen Çatalköy Sürücüsünün Yaptığı Hata

Çatalköy’de yaşanan birçok kazanın ardından aynı cümle duyulur:

“Ben burayı biliyorum.”

Bu cümle, çoğu zaman bir savunma değildir.
Hatanın kendisidir.

Tanıdık yol, sürücüye güven verir.
Ama bu güven, dikkatle değil rehavetle beslenir.

Tanıdık Yol = Kısalan Mesafe

Çatalköy’de her gün aynı güzergâhı kullanan sürücüler zamanla şunu yapar:

• Takip mesafesini fark etmeden kısaltır

• Fren noktalarını “tahminen” belirler

• Aynaya bakmayı geciktirir

Çünkü zihin şunu söyler:

“Burada bir şey olmaz.”

İşte risk tam da burada başlar.

Alışkanlık, Tehlikeyi Görünmez Yapar

Yeni bir sürücü, Çatalköy yolunda:

• Daha yavaştır

• Daha temkinlidir

• Daha fazla gözlemler

Tanıdık yolu kullanan sürücü ise:

• Daha hızlı karar verir

• Daha az kontrol eder

• Detayları atlar

Bu yüzden aynı noktada:

• Yeni sürücü durur

• Tanıdık sürücü geç kalır

“Her Gün Buradan Geçiyorum” Yanılgısı

Sigorta dosyalarında dikkat çeken ortak ifade şudur:

“Her gün buradan geçiyorum.”

Bu ifade genellikle şu tür hasarlarda yer alır:

• Düşük hızda arkadan temas

• Yan aynaya sürtme

• Park halindeki araca hafif çarpma

Hasar büyüklüğü küçük olabilir.
Ama tekrar sıklığı yüksektir.

Zaman Değişir, Yol Aynı Kalır

Çatalköy’de sabah sakin olan bir yol:

• Akşam yoğunlaşır

• Yağmurda kayganlaşır

• Hafta sonu farklı sürücülerle dolar

Ama tanıdık sürücü, yolu hep aynı sanır.

Bu da şuna yol açar:

• Freni geç yapmak

• Şeridi son anda değiştirmek

• Öndeki aracın niyetini yanlış okumak

Psikolojik Tuzak: Kontrol Bende Yanılsaması

“Biliyorum” demek, kontrol hissi verir.
Ama kontrol hissi arttıkça:

• Risk algısı düşer

• Refleksler gevşer

• Karar süresi uzar

Bu nedenle Çatalköy’de:

• En çok kaza yapanlar

• En çok yolu kullananlardır

Sigorta Kayıtlarının Gösterdiği Gerçek

Kayıtlarda “tanıdık yol” kazalarının ortak özellikleri:

• Aynı nokta

• Aynı hasar tipi

• Farklı günler

Bu bir tesadüf değil.
Bu, alışkanlığın ürettiği tekrardır.

Sonuç: Bilmek Yetmez, Yeniden Bakmak Gerekir

Çatalköy’de risk:

• Yolu bilmemekten değil

• Yolu fazla bildiğini sanmaktan doğar

Aynı yolda her gün geçmek,
her gün aynı dikkatle geçmek anlamına gelmez.

Bunu fark eden sürücü yavaşlar.
Fark etmeyen sürücü, “nasıl oldu anlamadım” der.