Gazimağusa Çanakkale Kavşağı, sabah saatlerinde yön değil karar üretir. Özellikle 07.30 ile 09.00 arasında Doğu Akdeniz Üniversitesi yönüne akan trafik, bu noktayı sıradan bir kavşak olmaktan çıkarır. Sorun hız değildir. Sorun, son anda verilen şerit kararlarıdır.
Sabah saatlerinde Salamis Yolu üzerinden gelen araçların önemli bir bölümü üniversite istikametine yönelir. Aynı anda şehir merkezi yönüne devam eden akış da kesintisizdir. İskele aksından gelen transit trafik ise tempoyu sabit tutma eğilimindedir. Bu üç farklı niyet, kavşakta tek bir fiziksel alanda kesişir.
Risk burada başlar.
Çanakkale Kavşağı’na yaklaşan sürücünün zihninde karar genellikle net değildir. Üniversiteye mi devam edilecek, şehir içine mi dönülecek, yoksa İskele yönüne mi geçilecek. Bu belirsizlik çoğu zaman kavşağa 50 metre kala çözülür. Ancak o ana kadar araç yanlış şeritte ilerlemiş olabilir.
Sabah yoğunluğunda en sık görülen durum şudur: Salamis Yolu üzerinden gelen bir araç, orta şeritte ilerlerken son anda sağa kırarak üniversite yönüne geçmeye çalışır. Sağ şeritte zaten daha erken pozisyon almış araçlar vardır. Arkadan gelen sürücü ise ani bir fren yapmak zorunda kalır. Bu zincirleme yavaşlama kavşağın girişinde sıkışma üretir.
Bu davranış bilinçli bir risk değildir. Çoğu sürücü kavşağı her gün kullanır. Ancak sabah saatlerinde zaman baskısı davranışı değiştirir. 08.15 civarında kampüs girişine yaklaşan yoğunluk arttıkça, şerit seçimi bir sabır meselesi olmaktan çıkar, bir refleks haline gelir.
Çanakkale bölgesinde yol geometrisi ilk bakışta geniş ve okunaklıdır. Fakat yoğunluk arttığında şerit sınırları görsel olarak daralır. Yan aynadaki araç mesafesi azalır. Bu durum sürücünün karar süresini kısaltır. Kısa karar süresi ise ani manevra üretir.
Somut bir sabah senaryosu tipiktir. 08.05’te Salamis Yolu’ndan gelen bir araç, başlangıçta şehir merkezine devam etmeyi düşünür. Ancak kavşağa yaklaşırken navigasyondan üniversiteye daha kısa bir rota önerisi alır. Sürücü, yaklaşık 30 metre kala sağ şeride geçmeye karar verir. Sağ şeritteki araç fren yapar. Arkasındaki araç daha sert fren yapar. Kavşak içinde küçük çaplı bir tampon teması oluşur. Hasar büyük değildir, ancak akış tamamen kilitlenir.
Bu durum özellikle Pazartesi ve Çarşamba sabahları daha belirgindir. Akademik takvim yoğun olduğunda kampüs giriş saatleri keskinleşir. Aynı zaman diliminde otobüs duraklarından öğrenci indirme işlemleri de gerçekleşir. Yol kenarındaki kısa duruşlar, şerit akışını daha da hassas hale getirir.
Riskin temelinde hız değil zamanlama vardır. Sürücü kavşağa yanlış şeritte gelmez. Sürücü, kararını geç verir. Çanakkale Kavşağı’nın sabah karakteri budur. Karar gecikmesi.
Yağışlı günlerde bu tablo daha kırılgan hale gelir. Islak asfalt üzerinde fren mesafesi uzar. Ancak davranış paterni değişmez. Yine son anda şerit değişikliği denenir. Bu nedenle küçük temaslar genellikle düşük hızda gerçekleşir fakat yoğun saatlerde zincir etkisi büyür.
Çanakkale Kavşağı, üniversite yoğunluğunun etkisiyle sabah saatlerinde bir akış değil, bir seçim alanına dönüşür. 07.30 ile 09.00 arasında burada oluşan risk, agresif sürüşten değil, gecikmiş karardan kaynaklanır.
Bu saatlerde kavşak, sürücülerin niyetlerini erken netleştirmediği her gün aynı kırılganlığı üretmeye devam eder.
