Zeytinlik ana hattının son psikolojik kırılma noktası, ışıklar üzerinden çevre yoluna katılım anıdır. Bu bölüm teknik olarak sinyalize kavşaktır. Ancak risk sinyalde değil, geçiş sonrası hız davranışındadır.
Zeytinlik boyunca ilerleyen sürücü, dar şerit, park baskısı ve iç cep çıkışları nedeniyle kontrollü bir tempo ile hareket eder. Işıklara yaklaşıldığında dur-kalk ritmi oluşur. Ancak yeşil ışıkta çevre yoluna katılım gerçekleştiği anda psikoloji değişir.
Sürücü, dar konut hattından daha geniş bir aksa çıktığını hisseder.
Sorun burada başlar.
Yeşil ışıkta dönüş veya düz geçiş yapan araç, kısa mesafede hız artırma eğilimine girer. Oysa arkasındaki araç hâlâ Zeytinlik hattının dar tempo algısıyla hareket etmektedir. Bu iki farklı hız algısı birkaç saniye içinde ayrışır.
Somut bir senaryo:
Saat 19:10. Akşam yoğunluğu bitmeye yaklaşmıştır. Bir araç ışıklarda bekler. Yeşil yanar. Sürücü çevre yoluna katılırken hızlanır. Arkadaki araç ise kavşak sonrası yönünü netleştirmeye çalışır ve daha yavaş çıkar. Ön araç hız farkını açar, ardından ani şerit değiştirir. Arkadaki araç bu manevrayı geç algılar.
Temas çoğu zaman kavşakta değil, kavşaktan 30–50 metre sonra gerçekleşir.
Çevre yoluna katılım sırasında sürücüler yön seçimi yapar: sağa mı devam, sola mı akış? Bu yön kararı hız artışıyla birleştiğinde ani şerit kırma davranışı görülür.
Zeytinlik ana hattında sürücü dar alana alışmıştır. Çevre yolunda ise alan geniştir. Bu geçiş, davranış hızlanmasına yol açar.
1990’lı yıllarda bu çevre yolu trafiği bugünkü kadar yoğun değildi. Günümüzde ise katılım yapan araç sayısı belirgin şekilde artmıştır. Ancak kavşak geometrisi aynı kalmıştır.
Özellikle gece 22:00 sonrası trafik azalınca hız taşıma etkisi daha da belirginleşir. Sürücü boşluk algısıyla hızlanır. Ancak aynı anda geç katılım yapan bir araç hız farkı yaratır.
Bu noktada risk sinyal ihlali değildir. Hız psikolojisidir.
Zeytinlik hattından çevre yoluna geçiş, mekânsal bir genişleme hissi üretir. Bu his, birkaç saniyelik kontrol kaybına neden olabilir.
Risk kavşakta değil, kavşak sonrası ilk hızlanma anındadır.
Ve bu an, Zeytinlik ana hattının görünmeyen son risk halkasıdır.
