Alsancak’ta yaşanan birçok kazadan sonra sürücülerin kurduğu cümle aynıdır: “Lapta’da olmazdı.”
Bu cümle, hatayı açıklamaz; hatanın nerede başladığını gösterir.
Lapta’dan Alsancak’a geçen sürücü, yeni bir yola değil, aynı alışkanlıkla farklı bir ortama girer. Yol genişler, hız artar, ticari hareketlilik yoğunlaşır. Ancak refleksler değişmez. Değişmeyen refleks, değişen koşullarda en tehlikeli kombinasyondur.
Alsancak’ta kazaların çoğu “olağanüstü” değildir.
Kısa durak, geç sinyal, küçük hız artışı, ezberlenen kavşak, parçalı geri çıkış… Hepsi Lapta’da tolere edilebilen davranışlardır. Ama Alsancak’ta bu davranışlar aynı sonucu üretmez.
Sorun şudur:
Sürücü hâlâ Lapta mantığıyla karar verir.
Lapta’da kısa takip mesafesi tolere edilebilirken, Alsancak’ta aynı mesafe arkadan gelen daha hızlı araç için tehdittir. Lapta’da sözsüz anlaşılan manevra, Alsancak’ta okunmaz. Lapta’da “bir dakika”lık duruş, Alsancak’ta akışı kırar.
Bu yüzden kazalar çoğu zaman şu şekilde anlatılır:
“Bir anda oldu.”
Gerçekte bir anda olmaz. Bir alışkanlık taşınır, yeni ortamda denenir ve uyumsuzluk ortaya çıkar.
Alsancak’ta “Lapta’da olmazdı” denilen kazaların ortak noktası, sürücünün kendini doğru yerde sanmasıdır. Oysa doğru yerde olmak, doğru refleksle olmak demektir. Yol değiştiğinde refleks değişmiyorsa, risk kaçınılmazdır.
Bu final yazısı, Alsancak’taki riskleri tek tek anlatmak için değil, neden tekrar ettiklerini göstermek için vardır. Çünkü sorun tek bir kavşak, tek bir yol ya da tek bir saat değildir. Sorun, sürücünün zihninde taşıdığı haritadır.
Lapta haritası Alsancak’ta çalışmaz.
Alsancak’ta güvenli sürüş, “burada da aynısı olur” düşüncesini bırakmakla başlar. Yeni yol, yeni karar ister. Eski refleksle verilen her karar, bu zincirin son halkasını oluşturur.
Lapta’da olmayan kazalar,
Alsancak’ta olur.
Çünkü yol değil, alışkanlık çarpışır.
Bu tür alışkanlık uyumsuzluğu kaynaklı durumlarda hasar çoğunlukla arkadan çarpma ve yan temas şeklinde ortaya çıkar; ön tampon, çamurluk ve yan gövde hattı etkilenir ve kısa takip mesafesi ile geç verilen kararlar temas noktasını belirler. Kusur değerlendirmesinde belirleyici olan, yeni yol koşullarına rağmen hızın ve mesafenin uyarlanıp uyarlanmadığı, manevraların açık ve öngörülebilir şekilde yapılıp yapılmadığıdır; eski sürüş reflekslerinin korunması kusur oranını artırabilir. Karşı araca verilen zarar trafik sigortası kapsamında ele alınırken, aracın kendi hasarı kasko poliçesi üzerinden değerlendirilir. Poliçenin yürürlük anı esas alınır ve dijital ortamda başlatılan poliçelerde de bu zaman belirleyici kabul edilir. Olayın oluş sırası, hız değişimi, araçlar arası mesafe ve temas noktasının doğru şekilde aktarılması, dosyanın teknik olarak net ilerlemesini sağlar.
