Dr. Fazıl Küçük Caddesi Akşam Dönüş Baskısı

Hamitköy güney aksında, Dr. Fazıl Küçük Caddesi akşam saatlerinde farklı bir ritme girer. Gün içinde akıcı görünen bu hat, 16.45 ile 18.45 arasında yoğunluk değil baskı üretir. Risk yolun dar olmasından değil, dönüş kararlarının aynı anda verilmesinden doğar.

Dr. Fazıl Küçük Caddesi, Hamitköy iç sokaklarını ana akışa bağlayan omurga niteliğindedir. Gün boyunca küçük işletmeler, marketler ve ara sokak girişleri bu caddeye açılır. Fiziksel geometri nettir. Görüş açıları genellikle açıktır. Ancak akşam saatlerinde sürücü zihni farklı çalışır.

İş çıkışı akışında araçların çoğu Lefkoşa merkez yönünden gelir ve Hamitköy içine dağılır. Aynı dakikalarda iç sokaklardan ana caddeye katılım artar. Bu iki yönlü hareket, mikro saniyelerde çakışır.

Risk burada başlar.

Ana cadde üzerindeki sürücü akış temposunu korumak ister. İç sokaktan çıkan sürücü ise kısa bir boşluk arar. Boşluk algısı çoğu zaman mesafe üzerinden yapılır. Oysa akşam saatlerinde hız algısı yanıltıcıdır. Güneş alçalmaya başladığında yol yüzeyindeki parlama, araç hızını olduğundan düşük gösterir.

Somut bir senaryo 17.35 civarında tipiktir.

Hamitköy içinden gelen bir araç, Dr. Fazıl Küçük Caddesi’ne katılmak için durur. Solundan gelen akışta iki araç arasında bir boşluk oluşur. Sürücü mesafeyi yeterli görür. Ancak yaklaşan araç, akşam dönüş motivasyonuyla hızını sabit değil artan biçimde sürdürmektedir. İç sokaktan çıkan araç hareket ederken ana akıştaki sürücü ani fren yapmak zorunda kalır. Çoğu durumda temas olmaz. Fakat arka arkaya sert frenler zincirleme risk eşiğini oluşturur.

Bu caddede risk yüksek hızdan değil, hız değişiminden doğar.

Akşam saatlerinde sürücüler eve varma odaklıdır. Gün içi dikkat seviyesi düşmüştür. Direksiyon hareketleri daha keskin, kararlar daha hızlıdır. Ayrıca yol kenarında kısa süreli duruşlar artar. Market önü parklar ve yol kenarına yanaşmalar efektif şerit genişliğini azaltır. Ana akış içindeki sürücü bunu son anda fark eder.

Dr. Fazıl Küçük Caddesi’nin belirli kesimlerinde iç sokak bağlantıları sık aralıklıdır. Bu da her 50–100 metrede yeni bir katılım ihtimali demektir. Ana akıştaki sürücü her bağlantıya eşit dikkat göstermez. Göz öncelikle önündeki araca odaklanır. Yan bağlantıdan çıkacak aracı çoğu zaman geç fark eder.

Zaman faktörü belirleyicidir. Sabah saatlerinde aynı nokta daha öngörülebilirdir. Çünkü katılım yönleri belirgindir. Akşam ise yönler çeşitlenir. Kimi sürücü içeri girer, kimi dışarı çıkar. Akış çok yönlü hale gelir.

Yaz aylarında sıcak hava, araç içi konforu düşürür. Camlar kapalı, klima açık, dış ses daha az algılanır. Bu durum çevresel farkındalığı azaltır. Kışın ise ilk yağmur sonrası yüzey sürtünmesi değişir. Hafif nemli asfalt üzerinde ani fren mesafesi uzar. Bu küçük uzama, iç sokak katılımlarında daha belirgin hale gelir.

Dr. Fazıl Küçük Caddesi üzerindeki akşam dönüş baskısı, fiziksel bir problem değildir. Yol düzgündür, şerit çizgileri nettir. Ancak kararların eş zamanlı verilmesi, mesafe ve hız algısındaki milisaniyelik hatalar zincirleme risk üretir.

Lefkoşa Kuzey omurgasında bu cadde, yoğunluk değil senkronizasyon problemi üretir. Risk görünür değildir. Ancak her akşam aynı saat aralığında tekrar eder. Bu tekrar, davranış kalıbına dönüşür. Bu hat üzerindeki asıl kırılganlık da burada oluşur.