Gönyeli Çemberinde Çıkışta Geç Fren Tepkisi

Gönyeli Çemberi’nde risk yalnızca girişte değil, çıkış anında da oluşur. Çemberden ayrılan sürücü, düz hatta geçişle birlikte hızlanma refleksi gösterebilir. Ancak önündeki araç henüz tam boşalmamış olabilir. Risk hızdan değil, fren tepkisinin birkaç saniye gecikmesinden doğar.

Çember içi akış daireseldir ve görece yavaştır. Çıkışa yönelen araç, düz hatta geçtiği anda hızını artırma eğilimindedir. Bu geçiş anı, dikkat odağının yön tabelalarına ve hedef şeride kaydığı noktadır.

Risk burada başlar.

Çıkışa yönelen bir araç hızlanırken, önündeki araç tali yol katılımı, park cebinden çıkan bir araç ya da yaya nedeniyle yavaşlayabilir. Arkadaki sürücü hızlanma niyetiyle mesafeyi dar tutmuşsa geç fren tepkisi zincir başlatır.

Somut bir akşam senaryosu tipiktir. Saat 18.20. Gönyeli Çemberi’nden şehir merkezi yönüne çıkan araç hafif hızlanır. Önündeki araç sağdan katılan bir aracı fark ederek yavaşlar. Arkadaki sürücü yavaşlamayı geç algılar. Sert fren zinciri oluşur.

Bu durum özellikle 16.30–19.30 arasında belirgindir. Yoğun saatlerde çember çıkışları kısa mesafede yeni katılımlarla karşılaşır.

Sabah saatlerinde 07.30–09.00 arası da benzer tablo oluşur. İşe gidiş saatlerinde sürücüler çıkışta hızlanma eğilimindedir.

Gönyeli Çemberi’nin çıkışları kısa mesafede tali sokaklara ve yerleşim bağlantılarına açılır. Bu nedenle çıkış sonrası hızlanma alanı sınırlıdır. Sürücü bunu geç fark edebilir.

Yağışlı havalarda risk büyür. Islak zeminde geç fren mesafeyi uzatır. Zincir daha sert oluşur.

Gece saatlerinde boşluk algısı hızlanma refleksini artırabilir. Ancak tek bir yavaş araç yeterlidir.

Geçmişte trafik hacmi daha düşüktü. Çıkışta birkaç saniyelik gecikme daha az kritik sonuç doğuruyordu. Bugün yoğunluk arttıkça geç fren daha hassas hale gelmiştir.

Risk agresiflik değildir. Çoğu sürücü çemberden çıkar çıkmaz hızlanma eğilimi gösterir. Ancak çıkış tam boşalmamış olabilir.

Gönyeli Çemberi’nde çıkışta geç fren tepkisi, hızlanma niyeti ile beklenmeyen yavaşlamanın çarpışmasıdır.

Kırılganlık hızda değil, tepki süresindedir. Birkaç saniyelik gecikme zincirleme fren üretir ve risk tam bu geçiş anında ortaya çıkar.