Haspolat Çemberi çevresi, öğlen saatlerinde sabah ve akşamdan farklı bir karaktere bürünür. 12.00–14.00 arasında trafik tamamen yoğun değildir. Ancak manevra sayısı artar. Risk hızdan değil, yön değiştirme sıklığından doğar.
Öğlen saatlerinde sanayi bölgesine kısa süreli giriş çıkışlar artar. UKÜ çevresindeki hareketlilik devam eder. Araçlar uzun mesafe değil, birkaç yüz metrelik hedefler için hareket eder. Bu da ani karar üretir.
Risk burada başlar.
Çevre yolundan Haspolat Çemberi’ne gelen bir araç, ilk geçişte doğru yönü kaçırdığını fark edebilir. Resmi dönüş noktasını beklemek yerine çember içinde ya da çemberden hemen sonra U dönüş denemesi yapılır. Bu manevra çoğu zaman yeterli boşluk hesaplanmadan başlatılır.
Somut bir senaryo tipiktir. Saat 13.15. Sanayi tarafına gitmek isteyen bir araç çemberi geçer. Yanlış çıkışı aldığını fark eder. Çember içinde ikinci turu atmak yerine dar bir boşlukta ani U dönüş yapmaya karar verir. Arkadan gelen araç bu kararı geç fark eder. Ani fren zinciri oluşur.
Haspolat Çemberi’nin genişliği sürücüye alan hissi verir. Ancak bu alan, düzensiz manevra için tasarlanmamıştır. Çember içindeki akış sabittir. U dönüş denemesi bu sabit ritmi bozar.
Öğlen saatlerinde bir diğer kırılgan nokta kısa süreli park hareketleridir. Sanayi girişlerinde ya da yol kenarında duraklayan araçlar, çembere geri bağlanmak için ani dönüş yapabilir. Bu dönüş, ana akıştaki sürücü tarafından öngörülmeyebilir.
13.00 civarı en hassas zaman dilimidir. Öğle arası süresi sınırlıdır. Sürücüler zaman baskısı altında karar verir. “Hemen döneyim” düşüncesi boşluk hesabını iyimser yapar.
Yağışlı havalarda risk büyür. Islak zeminde U dönüş manevrası sırasında araç daha geniş açı çizebilir. Direksiyon düzeltmesi gecikebilir. Bu da yan şeritteki araçla mesafeyi daraltır.
Gece saatlerinde U dönüş denemesi daha azdır. Ancak gündüz saatlerinde, özellikle yarı yoğunluk döneminde, sürücüler çemberi daha esnek kullanma eğilimindedir.
Geçmişte Haspolat çevresindeki ticari hareketlilik daha sınırlıydı. Bölgedeki sanayi büyüdükçe ve üniversite trafiği arttıkça kısa mesafeli yön değişimleri çoğaldı. Bu artış, ani U dönüş denemelerini de artırdı.
Risk aşırı hız değildir. Çoğu manevra düşük hızda başlar. Ancak ani karar, arkadaki sürücünün tepki süresini zorlar. Çember içindeki akışın beklenmedik şekilde kesilmesi zincirleme fren üretir.
Haspolat’ta öğlen saatlerinde ani U dönüş denemesi, yoğunluktan değil boşluk algısından doğar. Trafik tamamen kilitli değildir. Bu da sürücüye fırsat hissi verir.
Kırılganlık tam bu fırsat anında oluşur. Yanlış çıkış ya da gecikmiş karar, çember içinde ani dönüşe dönüşür. Ani dönüş de Haspolat düğümünde risk üretir.
