Kış Sonrası Yüzey Parlaklığında Mesafe Yanılgısı

Girne – Değirmenlik Hattı | Şubat Sonu – Mart Başlangıcı | 16.30–18.00

Girne’den Değirmenlik yönüne uzanan dağ hattı, kış sonrası dönemde gözle fark edilmeyen bir değişim yaşar. Yağışlı ayların ardından asfalt yüzeyi temizlenmiş ve koyulaşmış görünür. İnce toz tabakası azalır. Yol daha “net” görünür.

Ancak bu netlik algısaldır.

Şubat sonu ve Mart başında güneş açısı alçaktır. 16.30 sonrası ışık dağ hattına yatay açıyla vurur. Asfalt yüzeyi ışığı daha homojen yansıtır. Yol daha parlak ve düzgün görünür.

Sorun kayganlık değildir.
Sorun mesafe referansının görsel olarak düzleşmesidir.

Dağ hattında sürücü mesafeyi yalnızca önündeki araca bakarak değil, yolun dokusuna bakarak da değerlendirir. Asfaltın tonu, çizgilerin kontrastı ve yol yüzeyindeki küçük farklılıklar hız algısını destekler. Kış sonrası bu mikro dokular azalır.

Tipik senaryo şöyledir:
Girne yönünden gelen bir araç, Değirmenlik’e doğru inişte orta hızla ilerler. Önündeki araç sabit bir tempodadır. Güneş ışığı asfaltı tek ton haline getirir. Mesafe olduğundan daha uzun algılanır. Öndeki araç hafif yavaşlar. Takip eden sürücü fren kararını bir saniye geç verir.

Bu gecikme dramatik değildir.
Ancak dağ hattında birkaç metre önemlidir.

Kış sonrası dönemde ayrıca yağmurla yıkanmış asfalt daha koyu görünür. Bu koyuluk sürücüde “tutunma yüksek” algısı oluşturabilir. Oysa zemin normaldir; yalnızca görsel kontrast değişmiştir.

Girne – Değirmenlik hattında 16.30–18.00 arası ışık geçiş saatidir. Güneş alçaldıkça gölgeler uzar. Bir viraj aydınlık, bir sonraki yarı gölgede olabilir. Bu değişken ışık koşulu, hız farklarının algılanmasını zorlaştırır.

Bir diğer unsur da mevsimsel psikolojidir. Kışın zorlu sürüş günleri geride kalmıştır. Hava daha ılıktır. Sürücü risk beklemez. Bu rahatlama, takip mesafesini daraltabilir.

Örneğin iki araç arasındaki gerçek mesafe 35 metre olabilir. Ancak parlak ve homojen yüzey bu mesafeyi 40 metre gibi algılatır. Öndeki araç hafif fren yaptığında arkadaki sürücü geç tepki verir. Fren zinciri başlar.

Bu hatta kazalar genellikle yüksek hızdan kaynaklanmaz. Daha çok mesafe yanılgısından doğan ani frenler ve arkadan temaslar görülür.

Sorun asfaltın yapısında değildir.
Sorun yüzeyin algılanma biçimindedir.

Kış sonrası dönemde yol daha temiz ve düzenli görünür. Bu düzenlilik sürücünün referans sistemini etkiler. Hız farkları ve mesafe değişimleri görsel olarak küçülür.

Girne – Değirmenlik hattında bu etki özellikle uzun iniş kesitlerinde belirgindir. Yerçekimi doğal ivme üretir. Sürücü hızlandığını fark etmeyebilir. Parlak yüzey hız hissini azaltabilir.

Bu bir hız problemi değildir.
Bu bir görsel referans problemidir.

Yol değişmez.
Ancak yüzeyin ışığı yansıtma biçimi değişir.

Kış sonrası akşam saatlerinde oluşan risk, kayganlıktan değil algı düzleşmesinden doğar. Mesafe olduğundan uzun hissedilir. Fren kararı birkaç metre geç verilir.

Dağ hattında birkaç metre yeterlidir.

Risk görünmezdir.
Ama etkisi zincirleme olabilir.