Lefkoşa Kuzey omurgasında, Gönyeli – Ortaköy geçiş bandının bazı kesitlerinde aydınlatma dağılımı homojen değildir. Yol fiziksel olarak geniş ve düzgündür. Ancak özellikle 18.30 sonrası, ışık seviyesi düştüğünde mesafe algısı değişir. Risk karanlıktan değil, yarı aydınlık ortamın ürettiği yanılsamadan doğar.
Bu hat gün batımından hemen sonra farklı bir karaktere bürünür. Sokak lambaları devrede olsa da ışık adacıkları arasında gölge bantları oluşur. Araçlar bu gölge bantlarından geçerken hız ve mesafe algısı kısa süreli olarak zayıflar.
Risk burada başlar.
Sürücü önündeki aracı net görür. Ancak iki araç arasındaki gerçek mesafe, aydınlatma geçişlerinde olduğundan farklı algılanabilir. Özellikle koyu renkli araçlar gölge bantlarında daha geç seçilir. Mesafe kapanma hızı birkaç saniye boyunca doğru okunmaz.
Somut bir senaryo 19.05 civarında tipiktir.
Gönyeli yönünden Ortaköy’e doğru ilerleyen bir araç, geçiş bandında sabit hızla ilerler. Önünde bir araç vardır. Yol bir aydınlatma noktasından gölge bölgesine girer. Ön araç hafif yavaşlar çünkü yan sokaktan katılım vardır. Arkadaki sürücü yavaşlamayı birkaç saniye geç fark eder. Fren basıncı artar. Arkasındaki üçüncü araç da aynı ışık geçişi içinde mesafeyi yanlış okur. Zincirleme fren eşiği oluşur.
Bu noktada hız yüksek değildir. Sorun mesafenin tutarlı algılanmamasıdır.
Aydınlatma zayıflığında insan gözü kontrasta daha fazla ihtiyaç duyar. Gölge alanlarda araç silueti zeminden ayrışmakta gecikebilir. Özellikle ıslak asfalt varsa, ışık yansıması araç konturunu dağıtır. Bu durum kapanma hızının zihinsel hesaplanmasını zorlaştırır.
Ortaköy geçiş bandında bir diğer etki, karşı şeritten gelen far ışıklarıdır. Yoğun saatlerde karşıdan gelen farların parlaklığı göz adaptasyonunu geçici olarak bozar. Adaptasyon süresi boyunca ön araçla mesafe algısı zayıflayabilir.
Yaz aylarında geç kararan akşamlar bu riski daha geç saatlere taşır. Kışın ise 17.30 sonrası aynı etki başlar. Gün içindeki geniş yol güveni, akşam aydınlatma geçişlerinde korunur. Sürücü hızını yeniden bağlama göre değerlendirmez.
Bu hat teknik olarak güvenlidir. Şerit çizgileri nettir, yüzey düzgündür. Ancak ışık homojenliği bozulduğunda görsel süreklilik kırılır. Görsel süreklilik kırıldığında mesafe tahmini milisaniyelik gecikmeye uğrar.
Lefkoşa Kuzey omurgasında Gönyeli – Ortaköy geçiş bandı, aydınlatma değişimlerinde algısal risk üretir. Karanlık mutlak değildir. Ancak yarı aydınlık ortam, mesafeyi olduğundan uzun ya da kısa hissettirebilir. Bu küçük algı farkı, yoğun akşam saatlerinde zincirleme fren baskısına dönüşebilir.
